آغاز و پایان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران – پرسمان

پس از هشت شبانه روز درگیری سنگین ، قرارگاه قدس ، آخرین نقطه ای که عراق همچنان به حفظ آن امیدوار بود، فروریخت و نیروهای عراق مجبور شدند تا نهر جاسم ، سومین رده دفاعی در شلمچه ، عقب نشینی و جزایر بوارین را تخلیه کنند (اردستانی ، ۱۳۷۹ ش ، ص ۲۸۱). تاکتیک ویژه این عملیات، عبور از منطقه تپههای رَمْلی بود که در نتیجه آن شهر بستان از دست نیروهای عراقی خارج شد ( ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، ج2، ص 216ـ217؛ درودیان، 1380 ش ب ، ص 74ـ80). موفقیت در این عملیات، فرماندهان ارتش و سپاه را ترغیب کرد تا عملیات دیگری اجرا کنند. اگر چه وقوع جنگ تحمیلی موجب شد که ایران تمام همت خود را صرف دفاع از تمامیت ارضی خود نماید و کمتر بتواند به صدور انقلاب به سایر کشورها فکر کند؛ اما با این همه گسترش فرهنگ بیگانه ستیزی و استکبارستیزی، حمایت از نهضت های آزادی بخش، گسترش نفرت عمومی از آمریکا در اقصی نقاط عالم، افزایش اتحادیه مسلمانان در برابر اسرائیل، شکل گیری هسته های مقاومت و گسترش گروه های جهادی در لبنان، فلسطین، افغانستان را باید از جمله آثار و برکات جنگ تحمیلی در صدور انقلاب برشمرده.

مسئله حق حاکمیت و مالکیت ایران در شطالعرب از زمان عثمانیها مطرح بوده. علاوه بر اینکه امکان ضربه زدن به کشورهایی که قراردادهای عادی سازی را با اسرائیل امضا کرده اند از قسمت جنوبی شبه جزیره عربستان، وجود خواهد داشت. اما واقعیت این است که تهدید حوثی ها تنها به یمن یا شبه جزیره عربستان محدود نخواهد شد، زیرا ارتباط مستمر این گروه با ایران و بقیه محورهای مقاومت، یمن را به جبهه دیگری در جنگ ائتلاف علیه آمریکا، اسرائیل و آمریکا و متحدان آنها در قراردادهای ابراهیم تبدیل کرده است. به اعتقاد ایران ، بند هفتم قطعنامه مزبور، در موارد چگونگی انجام گرفتن کمک بین المللی و تقسیم آن میان دو کشور و جبران خسارت وارده ابهام داشت (همان ، ص ۱۸۲). نیروهای مسلح نیز به دلیل آن که انتظار جنگ را نداشتند، از آمادگی چندانی برای رویارویی در یک نبرد بزرگ برخوردار نبودند. به همین علت دو کشور برای اجتناب از جنگی که ارزش جنگیدن ندارد، باید گفت وگوهای حرفه ای تری را آغاز کنند که نظامیان عالی رتبه ایران و آمریکا نیز در آن دخالت دارند. بعد از کشته شدن هرمز، اعراب به ایران حمله کردن و پیروز شدن این جنگ رو،اسم جنگ زنجیر یا “ذات السلاسل” گذاشتن چون که محمد بن جریر طبری نوشته “زنجیرهایی حاضر کرده بودن تا اسرای مسلمون رو زنجیر کنن.(اما بعضی ها نوشتن که پاهای سربازان ایرانی رو زنجیر کرده بودن تا فرار نکنن) بعد خالد ساحل فرات رو تصرف کرد و به سمت شمال رفت و در “الیس” جنگ خیلی سختی بین قوای ایران و مسلمون ها رخ داد و بعد از مدتی جنگ، خالد به خاطر مقاومت ایرانی ها قسم خورد که از خون اونها جوی جاری کنه.

در واقع آنها در صلح جدی نبودند و در مقام کسب فرصت برای بازسازی بنیه دفاعی و نظامی خود بودند (اردستانی، 1379 ش، ص 26ـ27)؛ ضمن اینکه مطالبه مشروع ایران فقط با عقبنشینی کامل عراق از ایران و اعلام متجاوز بودن آن کشور و پرداخت غرامت به ایران تأمین میشد. این منشور از همه اعراب می خواست برای حل و فصل منازعات خود از اعمال زور اجتناب کنند و همین امر خود به خود تغییر عمده لحن شدید پیشین بغداد را در پی داشت. از همان زمان دشمن اسرائیلی لبنان را تهدید می کرد و این تهدیدها همچنان ادامه دارد. نویسندگان می گویند که محل استقرار حوثی ها ممکن است به ایران در آینده این توانایی را بدهد که قایق های اسرائیلی را در دریای سرخ و سپس شهرهای جنوبی آن مانند ایلات هدف قرار دهد. ناامنی و به آنچه انقلاب مردمی علیه مقاومت می خوانند، سوق داد. آنگونه که بارها مقامات ایرانی اعلام کردهاند این طرح کماکان روی میز قرار داد. امیرعبداللهیان در سفرش به مسکو به همراه آیتالله رئیسی ۳۰ دی ماه میز با سرگئی لاوروف دیدار کرد و یمن هم از جمله موضوعات مورد گفتوگوی وی با همتای روس بود.

جنگندههای ائتلاف بامداد پنجشنبه ۳۰ دی ماه نیز چند بار به مناطقی در پایتخت یمن و بندر الحدیده حمله کردند که بر اثر آن سه نفر کشته و ۱۷ نفر هم زخمی شدند. صبح جمعه اول بهمن ماه نیز جنگندههای سعودی یک زندان موقت را در استان صعده (شمال غرب) هدف حمله قرار دادند که بر اثر آن دست کم ۳۵۰ نفر کشته و زخمی شدند. پس از آن بود که جنگندههای سعودی ۲۹ دی ماه پنج مرتبه مناطق مختلف در صنعاء، پایتخت یمن را بمباران کردند. «هانس گروندبرگ» نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور یمن که بعد از تصدی این سمت دهم آبان ماه سال جاری به تهران سفر و با خاجی ملاقات و درباره مسائل و ابعاد مختلف بحران یمن و آخرین تحولات به بحث و گفتوگو پرداخت، در این مدت هم تلفنی و از طریق ویدئو کنفرانس با خاجی گفتوگو کرد. در همین خصوص «آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل شامگاه جمعه اول بهمن ماه حملات هوایی ائتلاف متجاوز سعودی به زندانی در استان صعده یمن را محکوم کرد. ۲۸ فروردین ۱۳۹۴ «غلامعلی خوشرو» سفیر و نماینده وقت ایران نزد سازمان ملل متحد در غیاب دبیرکل سازمان ملل با «یان الیاسون» قائم مقام دبیرکل دیدار و ضمن گفتوگو در خصوص بحران جاری در یمن، نامه محمدجواد ظریف وزیر سابق امور خارجه در این زمینه را تحویل وی داد.

دیدگاهتان را بنویسید