اخلاق در قرآن

برخیها حس خداجویی و حق طلبی، دانایی و کمال یابی، آزادهگی و سربلندی، استقلال و عدالت خواهی، بقاء و جاودانگی را از جمله صفات فطری انسانها میدانند که همراه با عقل، غضب، شهوت و قوه و ترس در وجود هر یک از ما قرار دارند. مددکاران اجتماعی حرفه ای، خود را برای رفاه و خودشکوفایی انسان ها و توسعه دادن و استفاده منظم از دانش علمی مربوط به انسان و رفتار اجتماعی، وقف کرده اند و برای توسعه منابع به منظور برآوردن نیازها و علایق فردی، گروهی، جـامعه ای، ملی و بین المللی و برای حصول عدالت اجتماعی فعالیت می کنند.

اگر شما به اندازه کافی استقامت کنید، طبیعتاً سرانجامی توأم با موفقیت خواهید داشت. خوش اخلاقی یعنی ما با دیگران با روی خوش و با لبخند روبرو شویم و به آنها احترام بگذاریم، هنگام ملاقات هم سلام و احوالپرسی کنیم، اگر کسی اشتباهی کرد او را ببخشیم و خودمان هم سعی کنیم حقوق دیگران را پایمال نکنیم. زندگانی رسول اکرم(ص)، به شکلی بود که در سطح پایین تر از طبقه متوسط جامعه آن روز قرار داشت، به گونه ای که بر اساس برخی از روایات، آن حضرت برای همسانی با طبقه کم درآمد و فقیر امّت اسلامی، حتی از خوردن نان گندم نیز پرهیز می کرد.

وقتی نشستم، آن حضرت متّکایش را به من داد و فرمود: ای سلمان، هیچ مسلمانی نیست که بر برادر مسلمانش وارد شود و برای احترام متّکایی برایش بیاورد، جز اینکه خدا از گناهانش می گذرد (همان، ص20(. از خطبه مبارک حضرت زهرا سلاماللهعلیها به این فراز رسیدیم که وقتی خدای متعال پیغمبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم را مبعوث فرمود، حضرت دیدند که عالم دارای ادیان و مذاهب مختلفی است که هر کدام به نوعی از مسیر حق منحرف شدهاند. از این رو پیشنهاد می گردد تا دوره های آموزشی اخلاق حرفه ای به صورت مرتب برگزار گردد و در دانشگاهها هنگام گذراندن دوره ی کارورزی توسط دانشجویان تأکید بیشتری بر اخلاق حرفه ای گردد.

ج. برخی بر اساس همان معنای لغوی اخلاق به تعریف علم اخلاق پرداختهاند. بر این اساس ، مؤمن باید در همه ی صحنه های اجتماعی و در شرایطی حرمت خویش را پاس دارد و عزیز و سرافراز زندگی کند و به هیچ کس اجازه ندهد که او را تحقیر کند و آرمان و ارزش های والای او را نادیده انگارد ، حتی اگر چنین مقاومتی به زندگی مادی او نیز پایان دهد.

انسانها همه دارای صفات فطری و اکتسابی میباشند که بر اساس همین دو رفتار و زندهگی خود را به پیش میگیرند؛ صفات فطری، ویژگیهایی است که در نهاد انسان به شکل غریزه، احساس و استعداد از سوی پروردگار حکیم نهاده شده است و انتخاب و اراده ما هیچ دخالتی در وجود، مقدار و تعداد آنها نداشته است. این صفات، مرز و معیار امتیازات انسان نسبت به حیوانات و دیگر جانداران است که بسته به نوع و مقدار استفاده از هر یک می باشد.

ورود ما به معضل اخلاقی، صرفاً موعظهای، تبشیری و انذاری است. هیچ کس از کسی که بدخلقی می کند و نمی تواند حس آرامش را به دیگران منتقل کند، دل خوشی ندارد و صرفاً شاید او را فقط تحمل می کنند. در جامعه ای که احترام به قوانین صورت نمی گیرد و اخلاق در جامعه رعایت نمی گردد و کرامت انسانی حفظ نمی شود در نتیجه متخصصان نیز تحت تأثیر چنین شرایطی قرار می گیرند و ممکن است نسبت به اصول حرفه ای چندان پایبند نباشند.

متأسفانه بعضی به دلیل عدم شناخت و آگاهی لازم، حسن خلق و رفتار نیکو را با تملّق و چاپلوسی اشتباه می گیرند و به نا حقّ به مدح و ستایش صاحبان زور و زر می پردازند و در برابر آنان کرنش و کوچکی می کنند و شخصیت و ارزش والای انسانی خود را لگدکوب می سازند و با کمال وقاحت نام این رفتار ناشایست را حسن خلق و رفق و مدارا با مردم می گذارند، نشانه چنین کسانی آن است که وقتی به افراد عادی و تهیدست می رسند، گشاده رویی و نرمخویی را فراموش می کنند و حتّی چهره ای عبوس و خشن به خود می گیرند.

یکی از عوامل پیشرفتِ مسلمانان، اخلاق زیبا و نیکو است. یکی از مهمترین اساسات پیروزی انسان در زندگی مادی و معنوی اخلاق و فضائل اخلاقی است که در نتیجه تعلیم و تربیه سالم بوجود میآید. لذا بمنظور هر گونه تحول باید ابتدآ آن تحولات فکری را که منتهی به انسان نو میشود ایجاد کرد. آن وقت هم که بودجه برای ایجاد حزب تعیین شد، کل بودجهای که به یک حزب میدادند بیشتر از بودجهای بود که به همه احزاب دیگر میدادند.

مدیر باید از نظر اخلاقی جوی سالم برای کارکنان در سازمان به وجود آورد، تا آنان بتوانند با تمام توان وبهره وری هرچه بیشتر کار کنند. تعالیم دین مقدس اسلام برخورد نیک و نیت خیر داشتن که از جمله ارزشهای کلیدی اخلاقی میباشد را از میان سایر خلقهای انسانی ارزش بیشتر داده و از جمله صفات برازنده انسان در زندهگی اجتماعی آن را میداند، که باید نهادینه شده و عملی گردد؛ تا از یک جهت اجر دنیوی و اخروی برای خود شخص ببار آید و از جهت دیگر نمونه رفتاری و کرداری اصلاح کننده برای دیگر افراد اجتماع باشد. انسان از بدو پیدایش خود موجودیست نهایت بغرنج و پیچیده که شناخت واقعی آن بدون تفکر و تعمق ممکن نیست و این شناخت بدون داشتن علم و یقین بدست نمیآید.

هوش اخلاقی در واقع ظرفیت و توانایی درک درست از خلاف، داشتن اعتقادات اخلاقی قوی و عمل به آنها و رفتار درجهت صحیح و درست تعریف می باشد. انسانها دارای خصوصیاتی چون انطباق پذیری، استقلال گرا و معطوف به برنامه ریزی بلند مدت بوده و جهان را تغییر پذیر میدانند و بالاتر از همه نسبت به توانایی خود در ایجاد تحول و دگرگونی اطمینان دارند. مددکار اجتماعی به اشکال مختلف از بشر دوستی، مذهب، آرمانها و فلسفه های دمکراتیک ریشه می گیرد و برای برآوردن نیازهای انسانی برخاسته از کنش متقابل فردی- اجتماعی کاربرد جهانی دارد و برای توسعه توان انسانی است، چرا که مددکاری اجتماعی حرفه ای است مبتنی بر دانش، مهارت، اصول، ارزش ها و روش ها که هدف آن کمک به افراد، گروهها و جامعه است تا بتوانند با تکیه بر توانایی ها و استفاده از منابع موجود و استفاده از منابع موجود به استقلال نسبی و یا رضایت خاطر برسند.

یکی از خصوصیات شایسته مددکار اجتماعی می تواند پذیرش این واقعیت باشد که هر چند در هنگام کار کردن با مددجویان تمامیت و کلیت زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی آنان را پیش رو دارد و نمی تواند بین مسائل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، عاطفی، بهداشتی و جسمانی آنان با مشکلی که ارائه می شود انعطاف قائل شود با این حال باید قبول کرد که به تنهایی قادر نخواهد بود همه دشواری ها را مورد نظر قرار دهد و یا برای پاره ای از آنها طرح کمکی داشته باشد و لازم است از سایر متخصصین علوم اجتماعی و انسانی و رشته ها و شاخه های مرتبط یاری بجوید و قادر باشد به موقع از روش ارجاع استفاده نماید.

دیدگاهتان را بنویسید