اصول مهم تربیت فرزند از نظر اسلام و قرآن – مسیر سبز

که توقعات و خواسته های واضحی دارند و به احساسات کودک خود احترام می گذارند. ولی اگر بتوان از مطالعه مراحل تکوینی تفکر او احتمالاً برای شناخت اجزای تشکیل­دهنده فلسفه اخلاقش یاری جست، در عوض به هر طریق این فلسفه را در مرحله انسجام­یافته و به صورت اصیل کلی خود باید در نظر داشت به نحوی که به وحدت و یکپارچگی آن خللی وارد نیاید. اما این قاعده از کجا بدست میآید؟

حتی اگر کسی با ارادهی خوب کاری انجام دهد و نتیجهی بدی بدست آید نمیتوان گفت شخص ارادهی بدی داشته بلکه باز باید گفت اراده وي خوب بود ولی به خاطر شرایط و اوضاع مادی به انجام نیک نرسید. اين ديدگاهها بر اين باورند كه باید اخلاقی بود چون خدا گفته است. اخلاق، همواره يكي از موضوعات مورد توجه كانت بود. بررسی چیستی شکوفائی با استناد به جامعیت خلقیات و رفتارها بخش مهمی از این مقاله را در بر گرفته و آن گاه بررسی موانع گوناگون شکوفایی که سد راه شکفتن انسان است و پردازش به راهکارهایی متعددی همچون دانش و معرفت تفقه و ژرفنگری، حیاتطیبه، عملصالح، عدالتگرایی، میانهروی و اعتدال، قانونگرایی، توحیدباوری و ولایتمداری به عنوان عوامل موثر در شکوفایی انسان بخشی دیگری از مقاله است که زمینههای شکوفایی و نوآوری را برای انسان رقم میزند.

مادر بهترین گزینه برای آموزش مهارت های گوناگون به فرزندان و تشویق آن ها به آموزش است. گاهی مواقع رفتارهای بد کودکان به این دلیل است که مهارت ارتباط برقرار کردن با دیگران را بلد نیستند و می خواهند به هر طریقی توجه شما را جلب کنند. پدران در خانه باید قدرت داشته باشند ولی قدرت طلب نباشند و از قدرت خود برای هدایت و آرامش و آسایش اعضای خانواده استفاده کنند و با همکاری اعضای خانواده و نهادهای تربیتی بیرون از خانه مثل مدرسه در تربیت کودک خود هماهنگی های لازم را انجام دهد چون هماهنگی در تربیت موجب تعادل روحی و شخصیتی کودکان می شود.

4. پدر و مادر با رابطه گرم و صمیمانه فضای خانه را مطبوع سازند، به گونهای که در آن، همه افراد همدیگر را دوست بدارند و به یکدیگر کمک کنند. به نظر این گروه اصطلاح اخلاق (Moral) به درستی و نادرستیها (Rightandwrong) مربوط است و این امور، خارج از تمایلات درونی افراد است؛ اما بحث ارزشها (Values) به تمایلات و علایق افراد توجه دارد و جمع بین این دو ممکن نیست. برای فهم دقیق معنای تکلیف این مثال راهگشاست کاسبی را در نظر بگیرید که گران فروشی نمیکند اما فقط به خاطر ترس از مأموران مالیاتی در این صورت رفتار او مطابق با تکلیف است.

کانت از آن رو يك وظیفه گراست که معتقد است درستی اخلاقی یک رفتار تنها و تنها به خاطر مطابقت آن با تکلیف است. او نمی­گوید رفتار انسان چگونه است بلکه می­گوید برای این که انسان بتواند مدعی اخلاق باشد رفتار او چگونه باید باشد. در واقع از نظر او معناي درستی یک عمل در درون خود عمل است نه چیزی خارج از آن و این دقیقیاً رویکردی وظیفه گرایانه است. ؛ از نظر كانت تربيت اخلاقي تربيتي است كه انسان آزاد بپروراند بنابراين در فراگرد تربيت بايد فرد را هدايت كرد تا آگاهانه قانون اخلاقي را به كار برد و در انجام دادن افعال اخلاقي خودمختار عمل كند .

مثلاً اگر در خانهی شما از یک لباسشویی به عنوان کرسی برای نشستن استفاده شود فرد حکیم هنگام نام بردن، آن را به صندلی و کرسی ملقب میکند. برای انجام کارهایی که باعث خوشحالی شما به عنوان یک فرد (یا به عنوان یک زن و شوهر) می شود، به عنوان والدین وقت بگذارید. اگر والدین معتقد نباشند که نماز، کلید رستگاری و خوشبختی آدمی است، در نتیجه برای آموزش نماز به فرزندان نیز وقت نمیگذارند. اما با وجود این، شواهد نشان میدهند والدین در بیشتر اوقات از سپردن امور خانه و مسئولیتهای متناسب با سن فرزندان خودداری کرده و به دلایل مختلف ترجیح میدهند خود تمام امور خانه را بر عهده بگیرند.

عظمت گفتار او در اخلاق در این نیست که مجموعه­ای از پندها و اندرزها را در قالب­ها زیبای ادبی در ادبیات ملل مختلف بیان کرده باشد بلکه عظمت و اصالت او در تأملی است که درباره شرایط امکان عمل اخلاقی در نزد انسان بطور کلی بکار برده است، تأملی که پیش­ساخته­های ذهنی ما را مورد نقد و بررسی قرار می­دهد و ناکافی بودن انس­های روزمره را به ما خاطرنشان می­سازد. برنامهها و سرویسهای مختلف تلویزیونی و اینترنتی به هیچ عنوان نباید بدون نظارت در اختیار کودکان قرار داده شود. ـ صفات پايدار و راسخ در نفس آدمي كه موجب صدور افعال معيني، بدون تفكر و تأمل ميگردد.

البته اخلاق بر صفات نفساني خوب و بد – خواه به صورت پايدار و يا ناپايدار ـ نيز اطلاق ميشود. بنابراين، خلق به ضم «خ» به زيبايي يا زشتي باطني و خَلق به فتح «خ» به زشتي يا زيبايي آفرينش ظاهري اطلاق ميشود. لذا کانت معتقد است در هر شرائطی باید راست گفت حتی اگر منجر به کشته شدن انسانها شود. آیا غیر از این است كه او ظرفیت انسان ها را بشناسد و بداند كه از این منبع و جام پرمایه وحی الهی به ابوذر چقدر، به سلمان چقدر، به بلال چقدر و به دیگری چقدر باید بنوشاند تا تربیت صورت پذیرد و این، دقیقاً همان توجه به تفاوت های فردی است.ایفای نقش متربی نیز به هدایت و پیگیری مربی نیاز دارد و مربی برای توفیق در ایفای نقش متربی، نیازمند توجه به یافته های علمی و آموزشی و هنجارهای مربیگری است.

تفاوت مربی با عالم تربیت دقیقا در همین نکته نهفته است. این سؤالات، تردیدها و ابهامات تا آنجا پیش میرود که تمامی مسائل تربیت اخلاقی اعم از اهداف، انواع و به ویژه رویکردها و روشها را دربر میگیرد. برای این کار بهتر است تشویق ها یشما اعم از مادی و معنوی (بوسیدن ،نوازش،توجه ،نگاه محبت آمیز و …)باشد .سعی کنید تشویق های مادی شما به صورت نامنظم باشد تا سبب تاجرانه شدن عبادت آنان نشود. آنها بیش تر مسائل تربیتی جامعه را از دیدگاهی خردگرایانه نگریسته اند (مدلین، ص45). در این راه باید بین نقطه تمرکز و نقطه کانونیفعالیتهای تربیتی تفکیک قائل شوییم، توضیح اینکه نقطه تمرکز فعالیتهای تربیتی به روش تربیت بازگشت دارد و نقطه کانونی مربوط به هدف میشود.

با آنکه اهمیت و نقش انحصاری تربیت در تحقق فرهنگ و تمدن و رشد و تعالی آن دو بر مربیان و اندیشهوران بزرگ پوشیده نبوده است، از همین رو، غزالی تربیت را پس از پیامبری، شریفترین کار آدمی خوانده (غزالی، احیاء العلوم، 1/35) و کانت آن را بزرگترین و دشوارترین مسئله آدمی دانسته (کانت، /67) و افلاطون بر آن بوده است که فنی عالیتر و مقدستر از تربیت نیست. گاهی نیز در مباحث اخلاق هنجاری آنجا که از معیارهای کلی درستی یا نادرستی افعال از نظر اخلاقی بحث میشود پس از آن که آنها را به دو قسم وظیفهگرا و غایتگرا تقسیم میكنند؛ به طرح نظریهی اخلاقی کانت به عنوان نافذترین نظریههای اخلاقی وظیفهگرایانه ميپردازند و بالأخره از این نظر که آیا مفاهیم اخلاقی حکایت از امور واقعی دارد یا نه؛ نظریهی اخلاقی کانت جزء آن دسته از نظریات مطرح شده که قائلاند مفاهیم اخلاقی حاکی از واقعیات خارجی است و از واقعیات مافوق طبیعی سرچشمه میگیرد.

دیدگاهتان را بنویسید