تاریخ حمله اعراب به ایران (از642 تا 821)

عربستان سعودی و امارات در یک ائتلاف نظامی به همراه چند کشور دیگر عربی، از مارس ۲۰۱۵ جنگی را در حمایت از منصورهادی و علیه حوثیها به راه انداختند. دولت ایران نقص مهم این قطعنامه را کاربرد تعبیر «خلیج» به جای «نام اصیل و تاریخی خلیجفارس» اعلام کرد و در عین حال لزوم بررسی واقعبینانه جنگ و عدم اشاره به قطعنامههای قبلی و اشاره نکردن به آتشبس و خروج نیروها و اشاره به گزارش هیئت بازرسی و تلاش دبیرکل برای دستیابی به راه حلی عادلانه و شرافتمندانه و قابل قبول برای هر دو طرف را، که در قطعنامه آمده است، مثبت ارزیابی نمود (منصوری لاریجانی، ص 140ـ 141؛ ولایتی، 1380 ش، ص 159). دولت عراق با اعلام پذیرش قطعنامه، جمهوری اسلامی ایران را تهدید کرد که در صورت رد آن، با تمام قوا، به هر اقدامی برای حفظ منافع حیاتی عراق و دفاع از آنها، دست خواهد زد. در این میان، شورای امنیت سازمان ملل، به درخواست اردن، در ۲۱ تیر ۱۳۶۱ قطعنامه ۵۱۴ را به تصویب رساند و در آن با اظهار نگرانی عمیق از ادامه برخورد دو کشور، خواستار آتشبس و عقبنشینی نیروها به مرزهای بینالمللی و تلاش در جهت دستیابی به راه حلی جامع و عادلانه و شرافتمندانه براساس اصول منشور ملل متحد شد.

حتی عملیاتهای امنیتی نیز نتوانستند پیشرفت برنامه صلح آمیز هستهای ایران را متوقف کنند؛ آنها خودشان میگویند که این کار بی حاصل است و نتیجه عکس دارد و برنامه هستهای ایران را که از آن میترسند تسریع میکند. صدر از زمان برگزاری انتخابات، تعهد خود را برای تشکیل حکومت اکثریت ملی تکرار کرده است که گروهها و شخصیتهای قدرتمند طرفدار ایران را نادیده خواهد گرفت. تعهد آمریکا به حفظ امنیت شرکای خود در خلیج (فارس) فراتر از تلاش های دیپلماتیک برای امضای توافق با ایران است. این جنگ میان دولت عبدربه منصورهادی، رئیس جمهوری یمن است که از سوی جامعه جهانی به رسمیت شناخته شده است و علیه شورشیان حوثی مورد حمایت ایران است. اما ایران برای استفاده موثر از موشک های بالستیک خود باید تجهیزات مورد نیاز برای تکمیل زنجیره مهم جمع آوری اطلاعات، جستجو و تجسس (آی آر اس) را در اختیار داشته باشد تا اینکه به طور لحظه ای به موقعیت جغرافیایی گروه ناوگان رزمی نیروی دریایی آمریکا دست پیدا کند. هدف قرار دادن مستقیم امارات به این معناست که سران ایران گمان می کنند در شرایطی هستند که می توانند تنش ها را تشدید کنند هرچند در واقعیت، هم پیمانان آنها در یمن به علت پیشروی نیروهای وابسته به ائتلاف عربی، در موقعیت ضعیفتری قرار گرفته اند.

احتمالا ایران با هدف قرار دادن عمق امارات تلاش می کند جلوی پیشروی هم پیمانان این کشور را در یمن بگیرد. یک تحلیل درباره علت تصمیم ایران برای هدف قرار دادن پایتخت امارات این است که با پیشروی نیروهای مورد حمایت امارات در مناطق تحت سیطره حوثی ها و عقب راندن آنها، ایران احساس کرده است که باید از اماراتی ها در کشور خودشان زهر چشم بگیرد و امنیت امارات را به عنوان هم پیمان اصلی عربستان در جنگ یمن، به خطر اندازد. بدونِ محافظتِ دولت ـــ و با فقدانِ قوانینِ جنگ سایبری ـــ شرکتهای خصوصی آمریکایی درمعرض ریسکِ بالایی هستند، چون قوانینِ سختگیرانۀ این کشور، استفاده از اشکالِ مختلفِ دفاع سایبری را توسط شرکتهای خصوصی، ممنوع کرده است. طلحه عبدالرزاق، کارشناس و پژوهشگر مسائل عراق در مؤسسه علوم راهبردی و امنیتی در دانشگاه اکستر، می گوید عراق از قبل به این درگیری ها وارد شده، زیرا الحشد الشعبی و گروههای جهادی شیعه با حوثیها روابط نزدیکی دارند و حملات پیشین علیه مجتمعهای اداری و تاسیسات نفتی عربستان از خاک عراق انجام شده است. اما رفتار خطرناک ایران در منطقه به ویژه از طریق حوثی ها، دولت بایدن را به دردسر خواهد انداخت که تلاش می کند به آمریکایی ها اطمینان دهد احیای برجام، خط مشی تجاوزکارانه ایران را تغییر خواهد داد، زیرا آنچه افکار عمومی آمریکا از ایران می بیند، صرفا اقدامات خشونت آمیز و تهدید آمیز در سراسر منطقه و در داخل مرزهایش است.

اما برنامه ریزان در تهران مرتکب اشتباهی راهبردی می شوند زیرا شراکت بین امارات و برادر بزرگش عربستان، عمیق تر از آن است که با شلیک موشک های بالستیک دچار گسست شود. در خصوص اهمیت این میزان باید آن را با کل کمکهای مالی ایالاتمتحده در طول جنگ سرد به افغانستان مقایسه کرد که نزدیک به ۵۰۰ میلیون دلار بود. ادعایی که هیچ گاه ثابت نشد و هیچ منبعی رسما آن را تایید نکرد. اینطور نبود که افکار عمومی علیه نظر شاه باشد در واقع یک تلخی و حرمان و ناامیدی صورت گرفت اما عملا حکومت شاه با مانع داخلی در این زمینه مواجه نشد. تا زمانی که اعلام بیطرفی ایران منافع انگلیس را تهدید نمی­کرد، با این سیاست ایران مخالفتی نشد. تحلیلگران این حملات را با گردان های حزب الله تحت حمایت ایران در عراق مرتبط دانستند. حمله اخیر گروههای حامی مقاومت در عراق به ابوظبی، انگیزه هایی در عراق دارد و احتمالاً نشاندهنده تأیید تهران است. حملات اخیر به ابوظبی حامیان و گروههای طرفدار ایران را راضی میکند و پیامی تهدیدآمیز برای مخالفان سیاسی مانند صدر محسوب می شود. در چنین شرایطی ــ که فضای بین المللی به شدت برضد عراق شکل می گرفت و تهدیدهای متقابل عراق و اسرائیل ، احتمال وقوع درگیری مجدد را در منطقه افزایش داده بود ــ در یکم اردیبهشت ۱۳۶۹/ ۲۱ آوریل ۱۹۹۰ نامه ای محرمانه از سوی رئیس جمهوری عراق ، از طریق یاسرعرفات برای رهبر انقلاب و رئیس جمهوری ایران ارسال شد (رجوع کنید به سازمان ملل متحد، ۱۹۹۰، ص ۲۲۷؛ درودیان ، ۱۳۸۰ ش ، ص ۲۴۹ ـ ۲۵۶).

دیدگاهتان را بنویسید