رمضان و فلسفه روزه داری

چرا چنین شد؟ چگونه از اینجا سر درآوردیم، قطعاً شرح آن نیاز به بیان سیر تاریخی آن دارد که قصد من بیان آن در اینجا نیست چرا که بیان آن آزمند زمان و مکان مناسبی برای بازخوانی آن دارد. 3. ایجاد شبکه مدل و روش تحقیقات: از آنجا که با علوم و حوزه های خاصی روبرو هستیم، ناچار مدل شناسایی موضوع و مفاهیم و روش تحقیق نیز باید در حوزه های خاص تعین و نسبیت خاص خود را پیدا کند چرا که نمی توان با یک مدل، همه مفاهیم جامعه را هماهنگ کرد، بنابراین مدلی که روش عام توصیف یک موضوع و روش تحقیق را بیان می کند، در حوزه های مختلف علوم مانند حوزه علوم تجربی، حوزه مدل سازی اجرایی، حوزه علم اقتصاد، حوزه علوم سیاسی و مانند آن جاری می شود و متناسب با حوزه های خاص، تعین و نسبیت خاص خود را پیدا کرده و در واقع یک شبکه ای از مدل و روش تحقیقات در علوم مختلف پدید می آید که قادر است مفاهیم کاربردی جامعه را به صورت سلسله مفاهیمی بر مبنای مفاهیم بنیادی هماهنگ کرده و اینگونه علوم را سرپرستی نماید.

یعنی آقای دکتر حائری فرمودهاند که آقا میرزا مهدی روزی شروع به بیان این سلسله کرد و من با تعجب نگاه کردم و آنچه را که به یادم مانده میگویم. این مراحل با آزادی عمومی دولتشهر یونان شروع شده، سپس به شهروندی جمهوری رومی، آزادی فردی اصلاحات پروتستانی و آزادی مدنی دولت مدرن میانجامد. پیامبر اسلام(ص) فرمودند: «أَنْفَاسُکُمْ فِیه تَسْبِیحٌ»؛ نفسهای شما در این ماه تسبیح است «وَ نَوْمُکُمْ فِیهِ عِبَادَةٌ»؛ خواب شما عبادت است «وَ عَمَلُکُمْ فِیهِ مَقْبُولٌ»؛ اعمال شما مورد پذیرش و قبول الهی واقع میشود. همه ائمه اطهار(ع) در مناسبتهای مختلف منبر میرفتند و برای مردم سخنرانی میکردند و از فرصتها برای تبیین دین خدا بهره میبردند؛ از این رو، طلاب به هر مرحله علمی و اجتماعی هم که میرسند، باید مانند پیامبر اسلام (ص) و ائمه معصوم (علیهم السلام) تبیین آموزههای دین را از شئون و وظایف اصلی خود بدانند و در ایفای این مسئولیت جدی باشد.

پاسخ هر انسان واقعبین و منصفی به این سؤال این است که نه تنها حرص و ولع جنسی در غرب افزایش یافته است، بلکه هر روز شکلهای جدیدتری از تمتّعات و بهرهبرداریهای جنسی در آنها رواج و رسمیت مییابد. اما اگر به ما بگویند که آیا حاضر هستید همین زندگی کنونی شما و همینطوری که هستید و زندگی میکنید را جاودانه کنیم، اکثر ما میگوییم نه! هریک از این صفات که برشمردیم، در جزء یکی از مقولات نُه گانه هستند که با جوهر رویهم رفته جسم موردنظر ما را تشکیل می دهند. صالح گفت: وقتی شاخصههای این ماه، شهرالله، ضِیَافَةِالله و کَرَامَةِاللَّهِ است.

صالح گفت: موضوع بعدی در دعا، محتوای دعاست که حضرت(ص) فرمودند: از خدا بخواهید توفیق روزه واقعی به شما بدهد و روزه خالصانه و توفیق تلاوت قرآن نصیبتان کند، یعنی توفیق هر کاری را از خدا بخواهیم و خود را ناچیز و عین فقر و نیاز بدانیم. تنها در این حالت است که خوشبختی واقعی را بدست می آوریم. البته در این فصل نگاهی به نسبیانگاری اخلاقی، طبیعتگرایی اخلاقی و عاطفهانگاری، یعنی سه نظریهی اخلاقی که در قرن بیستم و بیست و یکم قائلان بسیاری داشته و دارند نیز بحث میشود.

او این اثر را به پرنسس الیزابت (1679-1618)، دختر الیزابت استوارت ملکه مشهور بوهمیا تقدیم کرد و در مکاتبهای که با او داشت فلسفه اخلاقی خود را توسعه داد. آقای سروش محلّاتی چند مقاله دارند که مستقیماً ناظر به مسئله حجاب نیست، مقالات ایشان شش مقاله است که ناظر به اصل الزام بر شرایع است و استدلالات مختلفی را بیان کردهاند که انشاء الله به آنها اشاره خواهیم کرد. اسلام میخواهد از طریق عبادات، مواد خام اجتماع را بسازد؛ انسانهای پاک و با فضیلت که در حرکت اجتماعی، اگر چنین انسانهایی وجود داشته باشند، جامعه را به طور اتوماتیک و بدون فشار خارجی سالم و پاک نگهداری میکنند.هر مقدار شخصیت و مسؤولیت انسان در جامعه بیشتر باشد، این سازندگی واجبتر است و نیاز بیشتری به آن داریم؛ مثلا، برای پیغمبر اکرم(ص) نماز شب و عبادت در شب، آن طوری که از آن استفاده میشود، واجب بوده، ولی برای افراد معمولی چنین چیزی نیست، برای اینکه پیغمبر(ص) باید جور دیگری ساخته شود.به پیغمبر(ص) خطاب میشود: که شما موظفید پاسی از شب را بیدار بمانید.

در هرجای قرآن از صوم یاد شده است منظور همان صوم معهود در نزد عرب و انسانهای دارای ادیان می باشد. هر زمان که دشمن خواسته به بدنه دین ضربه بزند، سعی کرده غیرت مردان و حیا، عفت و حجاب زنان را بگیرد؛ بهعنوان مثال در اندلس که مسلمانان بسیاری در آن میزیستند و بیش از 30 جلد شرح برای علمای اسلامی اندلس نوشته بودند، دشمن با رواج مشروبات الکی و زیر سؤال بردن حجاب و حیا و همچنین دور کردن مردم از دین و شرع کاری میکند که در همان سرزمین، امروز مسلمانان در اقلیت قرار گرفتهاند.

بسیاری از مفسران حدس می زنند که بیرول از دکارت خواسته است تا متافیزیکی را بر اساس فلسفه سنت آگوستین به عنوان جایگزینی برای آموزش یسوعی بنویسد. یکی دو جلسه این داستان بود و از فردید اصرار و از آقایان انکار تا اینکه ختم به خیر شد. خداوند عفاف و حیا را براى زن جزو خصلت وجودى او قرار داده است، از این رو همه زنان مسلمانى که داراى فطرت پاک هستند داراى این خصلت مى باشند. آقای حائری با آن هیبت و قد و قامت در مقابل مرحوم فردید ایستاد و آقای فردید بلند شد و انگشت سبابه دست راست را در مقابل آقای حائری بلند کرد و رو به بالا نگاه کرد و گفت: شما که میگویید من پایین میآیم و آمد پایین، این هم داستانی بود که به یادم افتاد.

قسمت عظیم اصلاح را باید در پاکی و صلاح افراد اجتماع جستجو کرد. با وجود اینکه فلاسفهی نخستین خواهان درک جهان وسیعتری بودند، دیری نگذشت که فلسفه به سمت بشریت و چگونگی زندگی آن گرایش پیدا کرد. البته پوشش های جهل و تعصب و لجاجت و عناد و تقلیدهای کورکورانه که باعث شده فاصله هایی مانند پرده ای ضخیم بین آنها و پیامبر به وجود آید. به نظر مى رسد كه پوشش كامل، آن نوع پوششى است كه هيچ چشم بيگانه اى را متوجه خود نكند يعنى لباسى كه برجستگى هاى اندام زن را اصلاً نشان ندهد و اسباب تحريك شهوت مردان را فراهم نكند و خود زن هم با آرايش، در جامعه ظاهر نشود.

رعايت وقار، متانت و حيا به منزلهي روح پوشش است و چنانچه كنترل رفتاري در زن و مرد به وجود نيايد، پوشش، كالبد بيروحي خواهد بود كه تأثير مطلوب نخواهد داشت. وی گفت: در این خطبه، پیامبر اکرم (ص) به بیان فلسفه روزه و روح آن پرداختند و فرمودند: «وَ اذْکُرُوا بِجُوعِکُمْ وَ عَطَشِکُمْ فِیهِ جُوعَ یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ عَطَشَهُ». نماینده المصطفی در خراسان گفت: وقتی امیرمؤمنان(ع) از پیامبر اسلام(ص) درباره بهترین و برترین عمل در این ماه پرسیدند، ایشان در پاسخ فرمودند: «یَا أَبَا الْحَسَنِ أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ فِی هَذَا الشَّهْرِ الْوَرَعُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ»؛ای ابا الحسن، برترین اعمال در این ماه پرهیز از محرمات است.

نماینده جامعةالمصطفی در خراسان به ابعاد اخلاقی و تربیتی ماه رمضان پرداخت و اظهار کرد: پیامبر اسلام(ص) در این خطبه، به ابعاد رفتاری و اخلاقی این ماه پرداخته، اصلاح اخلاق و تلاش برای کسب اخلاق نیکو را مورد توجه قرار دادند؛ «أَیُّهَا النَّاسُ مَنْ حَسَّنَ مِنْکُمْ فِی هَذَا الشَّهْرِ خُلُقَهُ کَانَ لَهُ جَوَازاً عَلَی الصِّرَاطِ». ملاحظه کنید که پیامبر(ص) در پایان ماه شعبان سخنرانی کردند و فضایل، اعمال و ویژگیهای ماه رمضان را برای مردم بیان فرمودند. من این مطلب را با استفاده از میز به عنوان یک مثال بسیار ساده سازی کرده ام اما شما می توانید معنی آن را درک کنید.

معنی «لَعَلَّ» آمادگی و مهیّا شدن است. بعضی ها مى گويند بعد از سپرى شدن ده روز شعبان وعده ای مى گويند دو شب شعبان گذشته بود که روزه فرض گرديد. هدف واقعى روزه متقى شدن انسان است. به همین دلیل با تعابیری بندگان را مورد خطاب قرار داده که روح بلند انسان پذیرش آن را داشته باشد. پس نتیجهٔ بزرگ روزه حصول تقواست که فوائد کثیره و منافع بیشماری دارد و تمرین کارساز بر ترک مشتهیات نفس است که با محدودیت موقت و معدود روح انسان را پرورش داده و مقاومت و قدرت ارادهٔ او را در برابر حوادث استوار میسازد و غرائز سرکش او را کنترل میکند.

تربیت عبادی و معنوی، از زیربناییترین مراحل کسب روح عبودیت و خودسازی است که با مراقبت نفس از الودگی و گناه به دست میآید. تعریف «شهر» یا «اجتماع سیاسى» از دید ارسطو، عبارت است از: اجتماعى که در صدد دست یابى به خیر برین ـ و نه خیر ناقص ـ مى باشد. بنابراین تعریف ، فلسفه همان استکمال نفس به نظم عقلی جهان هستی است ، نه به معرفت نظمِ عقلی عالم.

دیدگاهتان را بنویسید