فلسفه ازدواج موقت در اسلام

کسانی که چیزی جز براهین ضروری ریاضی دانان و فیلسوفان مابعدالطبیعه آنها را اقناع نمی کند. دین و وحی همان حقایق فلسفی اند که آنها را مقبول طبع کسانی ساخته اند که قدرت تخیّلشان قوی تر از قوه استدلالشان است. پژوهشگر صربستانی در بخشی از ویژه برنامه سیمای ملی صربستان به تحلیل اهمیت و تأثیر حکمت متعالیه جناب ملاصدرای شیرازی به عنوان یکی از سه مکتب اصلی فلسفی در جهان اسلام پرداخت و خاطرنشان کرد که حکمت صدرایی در قالب تقریرهای بدیع نمایندگان اصلی این مکتب در چند سده اخیر نشانگر اوج تلاش های عقلانی و شهودی حکما و عرفای مسلمان است.

مقاله حاضر, تنها با توجه و ارجاع به دیدگاه های سه فیلسوف بزرگ مشائی (فارابی, ابن سینا و ابن رشد) نگاشته شده و به دیدگاه های مختص به دیگر مکتب ها نپرداخته است. تمامی پی نوشت ها از مترجمان است. در الاهیات مسیحی شعائر دینی آدابی هستند که به واسطهی آنها فیض خداوند از طریق نامرئی به انسان میرسد. مطرح نکرده اند, می کوشند ابتدا موضوعاتی را که آن فیلسوفان به بحث از آنها پرداخته اند و امروزه از آن موضوعات با نام زیبایی شناسی یاد می شود, شناسایی کنند و سپس با کنار هم قرار دادن آن موضوعات و با توجه به مکتب فلسفی فیلسوفان از سویی و چارچوب های دانش زیبایی شناسی از سوی دیگر, دیدگاه های آن فیلسوفان را درباره زیبایی شناسی بازسازی نمایند.

خلیلویچ اظهار کرد: عقل فلسفی اگر منوّر به نور شهود و قلب گردد، این توانمندی را پیدا می کند که عالیترینِ معارف را درک کرده و آنها را با برهان متقن فلسفی تبیین نماید. اگر بخواهیم فلسفه های اسلامی را با تک تک فلسفه های موجود در جهان مقایسه کنیم ، روشن است که ماهها وقت طلب خواهد کرد ؛ حتّی اگر بخواهیم مقایسه ای اجمالی و کلّی بین فلسفه های غربی و فلسفه های اسلامی انجام دهیم باز مطلب به درازا خواهد کشید ؛ لذا در این نامه ، نقاط مشترک سه مکتب فلسفه اسلامی ( فلسفه مشّائی ، فلسفه اشراقی و حکمت متعالیه ) را در یک طرف قرار می دهیم ، و نقاط اشتراک غالبی فلسفه های غربی را هم در طرف دیگر قرار می دهیم ، تا بتوان مقایسه ای اجمالی بین این دو انجام داد.

و باز به همين جهت است كه همه مجتمعات دينى و يا طبيعى ساده و سالم عمل زنا را شنيع و زشت مىدانند و آن را فاحشه و منكر مىخوانند و به هر وسيلهاى كه شده عليه آن مبارزه مىكنند، و مجتمعات متمدن هم اگر چه به كلى از آن جلوگيرى نمىكنند و ليكن در عين حال آن را كار نيكى نمىشمارند، چون مىدانند كه اين كار عميقا با تشكيل خانواده ضديت دارد و از زيادى نفوس و بقاى نسل جلوگيرى مىكند و لذا به هر وسيلهاى كه شده آن را كمتر مىكنند و سنت ازدواج را ترويج مىنمايند و براى كسانى كه فرزند بيشترى بياورند جايزه مقرر مىدارند و درجات آنان را بالا مىبرند و همچنين مشوقات ديگر به كار مىبندند.چيزى كه هست على رغم همه آن سختگيرىها عليه زنا و اين تشويقها در امر ازدواج، باز مىبينيم كه در تمامى بلاد و ممالك چه كوچك و چه بزرگ اين عمل خانمانسوز و ويرانگر، يا علنى و يا به طور پنهانى انجام مىشود، كه البته علنى و يا سرى بودن آن بستگى به اختلاف سنتهاى جارى در آن اجتماع دارد.

مطابق اظهارات وی، انسان قوای ادراکی مختلفی همچون شهود، عقل، خیال و حس دارد و اگر قوه شهود از اعتبار و سلطه برخوردار باشد، در این صورت قوای دیگر انسان منوّر به نور شهود خواهند بود. کتاب فلسفهی اروپایی در عصر نو به صورت مقالهمقاله است که چند مقاله از آن را خانم تایشمن – همان نویسندهی کتاب فلسفه به زبان ساده- نگاشته و ویراسته است. رفتارگرایان حذفی، همه واژگان ذهنی را حذف میکنند؛ مانند کواین. قبول با لفظی که بر انشای رضایت قبول کننده دلالت کند مانند «قَبِلْتُ النِّکاحَ»، «قَبِلْتُ المُتْعَةَ»، «قَبِلتُ التَّزْویجَ» یا «قَبِلْتُ» به تنهایی محقّق میگردد.

زندگي مانند بندبازی است که انسان روی بند حرکت ميکند، چه دلیلی دارد که آن پایین را نگاه کنیم؟ به عبارت دیگر میتوان گفت:در چنین تعاریفی یا اساسا مراد گوینده از علم صرفا علوم تجربی است و هیچ نوعی آگاهی دیگری را علم قلمداد نمیکند و در نتیجه تنها به فلسفه علوم تجربی معتقد است و یا اینکه مراد او از علم اعم از علوم تجربی و غیر تجربی است، لیکن موضوع بحث خود را تنها علوم تجربی قرار داده است و به فلسفه علوم تجربی قرار داده است و به فلسفه علوم تجربی اکتفا نموده است.در هر صورت چنانکه گذشت اکثر تعریفاتی که در خصوص فلسفه علم مطرح شده است، قابلیت تعمیم به علوم دیگر را نیز دارند.

پژوهشگر مرکز علوم دینی «قم» در بلگراد، مشخصه دیگر فلسفه اسلامی را اصالت آن دانست و در این رابطه بیان کرد: ظرفیت های متراکم تعالیم ناب هستی شناختی و معنوی قرآن و احادیث به حکمای مسلمان کمک کرده است تا سنت فلسفی افلاطون و ارسطو را هم به لحاظ عمق اندیشه و هم به جهت گستردگی مباحث به مراتب غنیتر سازند. در این صورت عقل فلسفی در عین حفظ اصالت روش برهانی خود تابع نورانیت وحی و معارف قرآن و احادیث خواهد بود. با این حال, او در جهت توضیح و تکمیل سخنانش درباره صورت های زیبایی جسمانی نیز سخن می گوید.

بلکه دانش خاصی لازم است که عهده دار و پاسخ گوی سؤالهایی درباره هستی ، موجودات و حقیقت انسان باشد همین دانش خاص فلسفه نام دارد . لذا فلاسفه اسلامی هدف فلسفه را با هدف دین یکی می دانند ؛ از این رو فلاسفه اسلامی به شدّت تحت تأثیر تعالیم دینی بوده و سعی می کنند تا در حدّ امکان گزاره های دینی را با قالبی فلسفی بیان کنند ؛ امّا اغلب مکاتب فلسفی غرب دنبال این نیستند که حقیقت را بیابند بلکه عدّه ای از آنها با این انگیزه وارد مباحث فلسفی می شوند که مشکلات دنیوی جوامع خودشان را حلّ نمایند ؛ و عدّه ای دیگر نیز که مذهبی هستند ، در صددند تا مشکلاتی را که دین مسیحیّت با آن روبرو شده است ، حلّ کنند.

3) تفاوت در انگیزه و غایت : در فلسفه اسلامی اساسی ترین انگیزه یک فیلسوف از ورود در بحث فلسفی یافتن حقیقت موجودات است ؛ و در رتبه بعدی انگیزه آنها این است که خود و انسان را هماهنگ با عالم عینی کنند ؛ و انسان را نمونه علمی از عالم عینی کنند ؛ و وقتی تک تک انسانها هماهنگ با عالم عینی ساخته شدند در رتبه سوم نوبت می رسد به ساختن مدینه فاضله ؛ یعنی جامعه ای که اغلب مردم آن ، در مسیر حقیقتند ؛ لذا فلاسفه اسلامی توجه چندانی به حلّ مشکلات ریز و درشت جامعه موجود ندارند ؛ چرا که معتقدند مشکلات موجود ، ناشی از این است که مردم هماهنگ با نظام تکوین نیستند ؛ انبیاء نیز آمده اند تا با تعلیم کتاب و حکمت و با تزکیه مردم را در مسیر حقیقت قرار دهند.

10. به عبارت دیگر, خطابه و شعر از این نظر که سعی در برانگیختن قوه تخیل مخاطبان خود دارند (ونه برانگیختن قوه تعقّل آنها) و نیز از این نظر که اقناع و تأثیر در مخاطب برای آنها اهمیت دارد و نه صدق با واقع (به معنای محکی عنه آن سخنان), غیرعقلی هستند. اما از طرف دیگر, از این نظر که با غایات محض عقلانی مرتبط می شوند (و نیز برخی جنبه های دیگر) عقلانی هستند. معتقد است که اثولوجیا در واقع, ترجمه آزاد برخی بخش های انئادهای (4 ـ 6) فلوطین است. «شهروندان» کسانى هستند که در حکومت دموکراسى به این نام خوانده مى شوند.

لذا در اغلب فلسفه های غربی کاری به این ندارند که حقیقت چیست؟ «سعید خلیلویچ » شامگاه سه شنبه در ابتدای این برنامه تلویزیونی که مخاطب زیادی درمنطقه دارد، گفت: فلسفه اسلامی همه مختصات دانش فلسفی ناب را دارا است و لذا این فلسفه به لحاظ هدف کشف حقیقت و روش برهانی در امتداد فلسفه یونان باستان قرار میگیرد. این گفتارها به روشنی از اهمیت، تأثیر و پیشینه بحثهای فلسفی و عقلی در دوره نخست اسلام و قبل از آشنایی مسلمانان با فلسفه های ایران و یونان و هند حکایت میکند.

دیدگاهتان را بنویسید