فلسفه حجاب در قرآن

سپس به فلسفهی علم در قرن بیستم، بالخاصه فلسفهی علمِ کارل پوپر، پرداخته میشود. کتاب از فلاسفهی پیشاسقراطی آغاز میشود و به نیمهی دوم قرن بیستم میرسد. روزه داران از اذان صبح تا اذان مغرب از خوردن و آشامیدن خودداری می کنند. چشم و گوش و زبان شما روزه باشد. اگر مشكلي در رهنمايي اين نسل باشد،بيشتر در فهميدن زبان و منطق او و روبرو شدن با او با منطق و زبان خوش است و در اين وقت است كه هر كسي احساس مي كند اين نسل، بر خلاف آنچه ابتدا به نظر مي رسيد لجوج نيست، آمادگي زيادي براي دريافت حقايق ديني دارد.

یعنی چشم و گوش روزه است و زبان روزه است. بعضیها روزه میگیرند، روزه آنها را به خدا میرساند، یعنی خدا خود را به روزهدار میدهد. وجود نازنین خاتم انبیاء محمّد مصطفی (صلّی الله علیه و آله و سلّم) و علیّ مرتضی امیر المؤمنین و ائمّه هدی (صلوات الله علیهم أجمعین) خدای متعال آنها را با فقر ذاتی خود آشنا کرده بود. وی با طرح این سوال که چرا خدا برای روزه حساب خاصی را باز کرده است؟ رمضان از اسامی الهی و فضایی حقیقی در این عالم است و در هر ماه رمضان درهای فضای مهمانی و ضیافت خدا به روی ما باز و در ماه بعد دوباره بسته می شود.

من هم سالهای سال دریکی از دانشکده های هنری درس خوانده ام، به شب های شعر و گالری های نقاشی رفته ام، موسیقی کلاسیک گوش داده ام، و ساعتها ازوقتم را به مباحثات بیهوده درباره چیزهایی که نمی دانستم گذارنده ام. مردی از بیابانی می گذشت سگی را دید که از شدت تشنگی زبانش را به خاک های نمناک می مالد. اساسا باید توجه داشت که در جهت یافتن جواب به هین گونه سئوالات فلسفی بود که اسطوره ها و آئین های مذهبی بشر شکل گرفت. زیرا اگر تغییری در این موضوع، یعنی جوهر حاصل شود، دیگر موضوعی برای خروج تدریجی باقی نمی ماند، و حال آنکه در آغاز شرط شده است که در تحقق حرکت باید شش شرط موجود باشند و موضوع هم یکی از آنهاست.

این مجموعه آموزشی از شش درس تشکیل شده و برای دانشجویان رشتههای فلسفه و الهیات مفید است. ماه رمضان ماه افتادگی است، ماه گردنکشی نیست، ماه تکّبر نیست، ماه بداخلاقی نیست، ماه بد عنقی نیست، ماه رحمت است، ماه مهربانی است، ماه عاطفه است، ماه بیچارگی در پیشگاه خدا و دستگیری از بیچارگان است. او معتقد است، فلسفه باید در متن زندگی روزمره قرار بگیرد و این وظیفه فیلسوفان و روشنفکران است که سوالات فلسفی درست را مطرح کنند و به آنها پاسخهایی عمیق بدهند. افتاده باشید تا دست شما را بگیرد. هدف از طرح و بحث و نشر «مساله ي حجاب» اين است كه احساس شد گذشته از انحرافات عملي فراوان كه در زمينه حجاب به وجود آمده اين مساله و ساير مسائل مربوط به زن وسيله اي شده در دست يك عده افراد ناپاك و مزدور صفت كه از اين پايگاه عليه دين مقدس اسلام جار و وجنجال تبليغاتي راه بيندازند.

توصيه و دستور الهى به پوشش و حجاب براى زنان، به منظور ايجاد محدوديت و محروميت و چيزهايى از اين قبيل كه تنها فريب شيطانى اند نمى باشد، بلكه در واقع، براى آگاهى دادن به گوهرى ارزشمند در وجود زنان است كه بايد از آن مراقبت و آن را حفظ كنند تا به تاراج نرود. حجاب اسلامى براى خانم ها، داراى دو آيه صريح مى باشد يكى در سوره نور كه مورد بحث ماست و از واژه «خُمُر» استفاده شده است «وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ» و ديگرى در سوره احزاب، آيه 59 كه واژه «جلباب» در آن استعمال شده است «يا أَيُّهَا النَّبِىُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ذلِكَ أَدْنى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً» در آيه اول، «خُمُر» جمع «خمار» و به معناى روسرى و سرپوش است(3).

از همین جهت روایات فراوانی داریم که اگر کسی در ماه رمضان دروغ بگوید، روزهاش باطل است. یا «کلمه» از جهت تغییراتی که در ساختمان آن حاصل میشود، موضوع علم صرف، و از نظر تغییرات اِعرابی، موضوع علم نحو واقع میشود. اینجا یکی از وظایف بیشمار فلسفه است که برجسته میشود. ولیكن در رشته معارف اسلامی گرایش فلسفه و كلام اسلامی تنها به فلسفه اسلامی پرداخته میشود. اسلام با ابراز این اندیشه نه تنها به ازدواج به عنوان عملی پست نگاه نمیکند، بلکه آن را عملی با ارزش، مقدس و شایستهی ثواب تلقی مینماید و با ارائهی این گونه تلقی از ازدواج، مسیر صحیح پاسخ به نیازهای جنسی را معرفی و ترویج میکند تا آدمی را از پرتگاه رفتارهای جنسی بیضابطه دور ساخته و به این نوع رفتار او نظم و قانون بخشد و از رهگذر قانونمندسازی رفتارهای جنسی، عفت و حیا را به جامعهی بشری ارزانی نماید.

مثلاً اگر اموری مشترک بین چند نوع از موجودات زنده بود، نمیتوان آنها را از عوارض «جسم زنده مطلق» قرار داد؛ زیرا شامل همه موجودات زنده نمیشود، و از طرفی طرح کردن آنها در هریک از علوم جزئی مربوطه هم موجب تکرار مسائل میگردد، در این صورت کجا باید آنها را طرح کرد؟ وابستگی پیغمبر چون رحمه للعالمین است به وسعت همهی عالمین محتاج به خدا بود، لذا فقر پیغمبر حدّ ندارد. خدا خواسته است آدم با تحمل گرسنگی یک مقدار ضعف خود را بفهمد، یک مقدار فقر خود را بفهمد. آیت الله کاظم صدیقی در مورد فلسفه ماه مبارک رمضان می گوید: فلسفه ماه مبارک رمضان این است که خدای متعال خواسته در این یک ماه آن آینهای که در وجود ما قرار داده است و این تعلقّات مادّی آن آینه را غبار آلود کرده است، دل خدا نما نیست، امام زمان نما نیست، وحی نما نیست، حق نما نیست.

پوشيدن زن خود را از مرد بيگانه يكي از مظاهر لزوم حريم ميان مردان و زنان اجنبي است، و همچنان كه عدم جواز خلوت ميان اجنبي و اجنبيه يكي ديگر از مظاهر آن است. 2. مفاد باید و نباید، ضرورت ادعایی است؛ ضرورتی که از ضرورت تکوینی بین علت و معلول گرفته شده است. وی ادامه می دهد: درد یتیمی را کسی میداند که خود او یتیمی کشیده باشد. وی ادامه می دهد: بیان ذلک این است که هر انسان مدیونی باید رهن بدهد، اگر کسی بدهکار بود رهن میدهد. وی ادامه می دهد: قسم دیگری هم هست و مثل همین لذت در عبادت است و به همه نمیدهند و اما شما میتوانید از خدا بگیرید و آن اینکه دل هم روزه باشد.

به محض آنکه معشوق در اختیار قرار گرفت و آن رغبت آرام گرفت دیگر دور انداخته می شود مثل دور انداختن لیمویی که کاملا مکیده شده یعنی رابطه جنسی به تنهایی و بدون عشق حقیقی تحقیر طبیعت انسانی است. چون رمضان یکی از اسامی حضرت حق است و اسامی الهی هم فقط اسم لفظی نیستند بلکه در عالم، حقیقی هستند و چیزی می آید و می رود که زائل و از بین رفتنی است ولی اسامی الهی دائمی و ابدی هستند «کُلُّ شَیْ ءٍ هَالِکٌ إِلاَّ وَجْهَهُ»(قصص /۸۸).

مسلمانان اتفاق و اجماع دارند كه در صدر اسلام ازدواج موقت مجاز بوده است و رسول اكرم در برخی از سفرها كه به آنها اجازه ازدواج موقت مي داده است . در رابطه بین زن و مرد مدیریت روحی و عاطفی بر اساس انسان شناسی ها، آیات و روایات به زن داده شده است و مدیریتِ بخش بی ارزش این رابطه برعهده مرد است. پس در این نگاه تفسیر نظری از جهان صرفاً به دنبال حل مشکلات ذهنی و ایجاد انگیزه پژوهش نیست، بلکه می کوشد تا مفاهیم پایه­ای را در تفسیر کلیت جهان بدست آورده که بر هر موضوع، تغییر وحرکتی حاکم باشد و با مدل­مند کردن روش تحقیق، پدیده ها را کنترل و در جهت مطلوب تغییر دهد.

به طور کلی از مهمترین پرهیزهای این ماه، روزه داری است. می گوید: فضایل فراوانی ذکر کردند، یکی از آنها این است که آزادی از بهترین نعمتهاست، آزادی که انسان از قید هوس و بردگی هوا و سلطنت شیطان بیرون بیاید، این یک نعمت خوبی است. بنابراین، در سیر از سطح پدیده ها به عمق آن ها فلسفه از همان نقطه ای آغاز می کند که سایر دانش ها در آن متوقف می شوند.

بد نيست اگر انديشه تو در اين را مال ده سال پيش باشد، مال دوران پوشيدگي، نترس اين ده سال تو را پيرتر نخواهد كرد. پاكدامني و عفت، به ويژه در دوران جواني، بهرهمندي از موهبتهاي ويژهي الهي را در پي دارد. بنابراین دانشجویان از سراسر یونان نخست میبایستی چند واحد اصول طالس و فیثاغورث و اقلیدس بگذرانند تا سپس به مدرسه افلاطون وارد شوند. وقتی حضرت موسی به قارون گفت: ذکات مال خود را بده، گفت:إِنَّما أُوتیتُهُ عَلی عِلْمٍ عِنْدی گفت: من علم اقتصاد بلد بودم، بازاریابی کردم، فرصتشناسی کردم، این همه دارا شدم.

«أنا أَجْزِی بِهِ» خود من چون او را مهمان کردم پذیرایی آن هم برای خود من است. این ولایت و آن نزول قرآن چه تناسبی هست؟ فرمود: «أَنْفَاسُکُمْ فِیهِ تَسْبِیحٌ وَ نَوْمُکُمْ فِیهِ عِبَادَه»؛ در جریان سید الشهداء هم فرمودند به اینکه «نَفَسُ الْمَهْمُومِ لِظُلْمِنَا تَسْبِیح»؛شیعه اگر در جریان کربلا یک آهی بکشد، این مثل «سبحان الله» است، ببینید که بین ماه مبارک رمضان و محرّم چه تناسبی هست؟ دروغ و غیبت و تهمت و شایعه پراکنی ندارد و ترانه نمیشنود و بالاخره گوش او مثل شکم او روزه است.

علاقه من به آثار او علاقهای عمومی نیست. تا من، من هستم خدا من را رها میکند، تا افتادم خدا من را بلند میکند. برای اینکه همه ما را رها میکنند و ما هم همه را رها میکنیم. امسال خودمان دیدیم که باران فراوان آمد، ما با اشتیاق وارد کشاروزی میشویم، اینجا فرمود: «قَدْ أَقْبَلَ إِلَیْکُمْ شَهْرُ اللَّه بِالْبَرَکَهِ وَ الرَّحْمَهِ» آدم با اشتیاق وارد ماه مبارک رمضان میشود. وی معتقد است: آدم بخواهد به خدا وصل شود، همیشه خود را فقیر به خدا بداند، ماه رمضان یک فضایی است، یک آموزشگاهی است، یک دورهی فشردهای است، یک مغناطیس مستحکمی است که اگر کسی با معرفت وارد ماه مبارک رمضان شود، ماه رمضان به آدم رنگ خدا میدهد.

گرو هم در مسائل اعتقادی و اخلاقی خود شخص است، نه مال او و فرش او! حضرت در همین خطبه شعبانیه چه فرمود؟ جسم و ذهن و یا بدن و روح چه رابطه ای با هم دارند؟ برای این که روح فلسفی پیدا کنیم، چه باید کنیم و چگونه باید باشیم؟ اگر بخواهید میشود و اما معلوم است که مشکل است و ما هم به این دنیا آمدهایم که مشکلها را تحمل کنیم برای اینکه به مقام لقا و فنا برسیم. آیت الله صدیقی می گوید: لذا ماه مبارک رمضان هم به اعتبار طول مدّت آن است که یک ماه خدای متعال واجب کرده است که ما گرسنگی را تمرین کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید