مؤلفههایی از اخلاق اجتماعی پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله) – ديگران

همینجا اگر موافق باشید مقایسهای کنید بین مفهوم «عدالت» به عنوان مهمترین ارزش متعالی اخلاق اسلامی با «آزادی و حق انتخاب فرد» به عنوان مهمترین ارزش لیبرالیسم و اینکه این ارزشهای کانونی این دو نظام اخلاقی چه نسبتی با هم دارند.؟ اخلاق ورزشی داشتن یعنی اینکه بتوانید در برابر شرایط سخت از خود مقاومت نشان دهید. اخلاق پدیدهی جدیدی نیست. جنس مسئولیت پذیری اجتماعی ، جنس حرف نیست بلکه ارزیابی کردارها و عملکردها و تعیین فاصله آنها با استانداردهاست.

اصل توجه به نظام ارزش های جامعه: مددکاران اجتماعی همواره در چهارچوب ارزش ها و معیارهای اجتماعی قدم برداشته و به آنها پایبند هستند. در نظام اخلاق ، علاوه بر خود عمل و نتایج آن، به نیت که نقش جهت دهنده به عمل را دارد، توجه شدهاست به گونهای که نیت، روح و منشأ اساسی ارزش اخلاقی عمل به حساب میآید. پیروان تربیت طبیعت گرا منبع ارزش گذاری و تعیین تحولاتی که باید در زندگی و ضمیر یک انسان روی دهد را انتخاب های طبیعی او می دانستند و پیروان تربیت فرهنگ گرا به خاطر مبانی انسان شناختی خاص خود قائل به چنین نظام ارزش گذاری ای نبودند و فرهنگ را منبع اصلی تصمیم سازی های تربیتی می شناختند.

10 بدترین دوستان تو آن کس است که در حق تو چاپلوسی کند و خوی بد تو را بپوشاند. در آیات و روایات نیز بر کار و تلاش در عرصههای گوناگون تأکید شده است. و از این رو، حتّی اگر مسلمانان به لحاظ نظری نظریه لیبرالیسم را نمی پسندند، بر ایشان فرض است که در برقراری نظامی سیاسی و اجتماعی بکوشند که در آن حقوق اساسی انسانها محترم است، و کرامت فرد انسان از تیغ خشونت و قساوت ایمن است. چه آنجا که فرد بر خود و اعمالش مدیریت می کند و چه آنجا که مدیریتی بر سازمان، حاکم است.

حق (Right) ادعایی است که فرد را مستحق شرایط و یا موقعیتی می کند که می تواند او را در آن وضع وادار به اقدامی نماید. به عبارت دیگر فرد مسلمان ممکن است با لیبرالیسم فلسفی سر سازگاری نداشته باشد، و بنا به دلایل عقلی و ایمانی آن را نادرست یا ناتمام بداند. کارمندی که در نبود امکانات به کار خود چسبیده بوده است. “خلق ملکه ای نفسانی است که باعث صدور افعال بدون فکر و تامل است و در حکمت نظری روشن شده است که از کیفیات، آنچه به سرعت از بین می رود، آن را حال خوانند و آنچه زوال آن به کندی باشد، آن را ملکه گویند.

انسان با همه آن ویژگی ها موضوع احکام این علوم است و برای صدور یک حکم، شناخت موضوع لازم است. و جان دیوئی، (John Dewey) به دو شکل گوناگون ارائه گردیده، بر این عقیده است که واژهای اخلاقی موضوعات پیچیده واقعی هستند و گزاره های اخلاقی را می توان باتحقیقات علمی یا مبتنی بر واقعیات به اثبات رسانید. در حالیکه نمی توان قاعده مشخصی را سراغ گرفت که هیچ استثنا نداشته باشد و با قواعد دیگر هرگز در تعارض نباشد.

این کمونیست به چشم میبیند که در جامعه ی آرمانیاش هیچ چیز سرجایش نیست و هیچ سازمان یا دستگاه اداری درست کار نمیکند. این قول صریحی است کشوری که نتواند مهارت ها و دانش مردمش را توسعه دهد و از آن در اقتصاد ملی به نحو موثری بهرهبرداری کند، قادر نیست هیچ چیز دیگری را توسعه بخشد. همچنین در سایر حرفه های فنی و علمی که ارتباط نزدیک با جامعه دارد مورد توجه واقع شده است. بسیار مهم است. به نظر بنده اخلاق کار و اخلاق حرفه ای مهمترین عامل فرهنگی در توسعه اقتصادی و سایر زمینه های توسعه محسوب می گردد.

اخلاق زیستی به شکلی گستردهتر و بسیار شایعتر، عموماً به اخلاق پزشکی و همه مشکلات گوناگون اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی مربوط به آن، ازجمله مسائل اخلاقی مربوط به رشد تکنولوژیهای زیستی اشاره دارد. به عنوان مثال چگونه ممکن است سیستم یک بیمارستان یا دانشگاه، کم اعتنا به مبانی و مبادی اخلاقی باشد اما از پرستاران، پزشکان و پرسنل توقع داشته باشد، اخلاقی عمل کنند. تحویل منشور اخلاقی سازمان به اصول اخلاقی: منشور اخلاقی سازمان متضمن مسئولیتهای اخلاقی شرکت در قبال حقوق عناصر محیط داخلی و خارجی شرکت است. اخلاق حرفه ای فراتر از آن است که آن را تنها مسئولیت بنامیم و یا آن را به قانون، مقررات و آییننامهها احاله دهیم و یا آن را به سازمان ها و واحدهای حرفهای تحویل دهیم و یا آن را فقط در قلمرو منابع انسانی ببینیم و یا با اکتفا به نوشتن یک منشور اخلاقی، دین خود را به آن ادا کنیم.

دانلود خلاصه کتاب اخلاق اسلامی (مبانی و مفاهیم)، همراه با تست های طبقه بندی شده و پاسخنامه، در قالب فایل pdf و در حجم 72 صفحه. بنا به گفته دکتر علیاحمدی برای استفاده از سرمایه عظیم ادبی که در اختیار داریم با فهرست کردن نمودهای اخلاقی در ادبیات امکان سیاستگذاری فرهنگی در عرصههای مختلف را فراهم میکنیم و به این ترتیب امکان شکلگیری مبانی نظری اخلاق در جامعه فراهم میشود.اما متاسفانه در جامعه ما کمترین توجه به ادبیات شده است و آثاری مثل گلستان که امرسون آن را از جمله مقدسات جامعه بشری میداند مورد غفلت واقع شده اند.

لذا پیامبر اسلام، برای تکمیل اخلاق پسندیده آمده است: «انما بُعثت لاتمّم مکارم الأخلاق». ، نقل شده که میگوید: «از عایشه همسر رسول اکرم(ص) در وصف اخلاق پیامبر خدا (ص) سوال کردم. گفت: «ای پیامبر خدا! سخن خدا در واقع این بود که «نهاد بشر» با نگاه سطحی به دست نمی آید. دولت در این ارتباط به لحاظ تدبیر و سیاستگذاری نقش برحسته ای دارد. بنابر این در صورتی که قاعده هرم یعنی آحاد مردم و راس هرم یعنی نهادها و مراجع حاکمیتی و دولتی در این خصوص نظم و سازمان نیابند، نمی شود به دستاورد های مسئولیت پذیری سازمانی امیدواری فوق العاده داشت.

حس، باور و استشمام هر آن چیزی که وجود دارد نه آن چیزی که باید باشد، تفسیر و حقیقت مسئولیت پذیری اجتماعی است. شاهکار او رمان “ظلمت در نیمروز” است که به پرده ی آهنین و محاکمات فرمایشی در شوروی دوران استالین میپردازد. وقتی او در سال ۱۹۳۳ به شوروی سفر میکند، جامعهای میبیند به کلی آشفته و درهم ریخته. به نظر او همین «آدمها» بودند که جامعه شوروی را زنده نگاه داشته بودند. پیش فرض این دیدگاه آن است که انسان موجودی فراتاریخی و دارای فطرتی مملوّ از تعالیم اخلاقی ثابت است وبنابراین هر انسانی که در هر شرایط و زمان و مکانی زندگی میکند میتواند با رجوع به درون خویش آن تعالیم را دریابد و اگر از هوی و هوسش تبعیت نکند آنها را عملی نیز بکند.

افزون بر این، کمبود امکانات و ابزار کار، نامناسب بودن ابزار، فضای نامناسب کاری، حجم کاری مازاد بر توان کارمند، محیط شلوغ اداره و رخنههای قانونی بر معضلات اخلاقی دامن میزنند؛ بیثباتی اقتصادی، بیثباتی سیاسی، دردهای مزمن فرهنگی ـ تاریخی مانند استبدادزدگی که به شدت با فرهنگ مشارکتی و کار تیمی ناسازگار است، آموزشهای نادرست اجتماعی مانند مسئولیتگریزی و تنبلی در کار را نوعی زرنگی تلقی کردن، وضعیت نابرابر رقابت جهانی که تهدیدکنندة اخلاق کسبوکار است. رفتار اخلاقمدار نوعی رفتار برمبنای اخلاق است. وظیفه (Duty)، نوعی تعهد نسبت به انجام کار خاص است. انرون و ورلدکام باعث شدند بسیاری از شهروندان دیدگاه شکاکانهای نسبت به شرکتهای بزرگ پیدا کنند.

سرمایه، تکنولوژی و منابع طبیعی عوامل تبعی تولیدند در حالی که انسان ها عوامل فعال و مولدی هستند که سرمایهها را متراکم میسازند، از منابع طبیعی بهرهبرداری میکنند، سازمان های اجتماعی – اقتصادی و سیاسی را میسازند و به عنوان نیروی پیش برنده ی توسعه ملی عمل می کنند. مدافعان ساخت سیاسی ای که فضای آزادی و خردورزی را بر شهروندان می بندد، در واقع دین باوری و دین ورزی مقلدانه را بر دین باوری و دین ورزی محققانه ترجیح می دهند. در مسئولیت اجتماعی، تاکید بر تعهد و ملاحظات اخلاقی است و چارچوب تصمیم گیری، بلند مدت است و تمرکز بر نیل به مقصد، است.

به طور معمول، رسانه های خبری، که توسط سیاستمداران پرورش می یابند، وحشت های اخلاقی ادامه می یابد و اغلب به تصویب قوانین جدید یا سیاست هایی می رسند که ناشی از وحشت است. رابطه انسان به حسب طرف رابطه به یکی از انحای زیر شکل می گیرد؛ این رابطه یا رابطه با خالق است یا با مخلوق، رابطه با مخلوق نیز یا با خود است یا با دیگری؛ آن دیگری نیز یا انسان است یا موجود غیر بشری. به تعبیر دیگر، فلسفه اخلاق، علمی است که در آن از چیستی خوبی و بدی و از وظایف و تکالیف اخلاقی و این که این تکالیف برای چه مقصودی باید انجام گیرد و هدف و غایت این وظائف و تکالیف چیست، بحث می کند.

دیدگاهتان را بنویسید