مبانی انسان شناختی تعلیم و تربیت اسلامی

چنان چه خداوند در آیه «انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا» (احزاب/33) عصمت و عدالت آنان را تضمین میکند . تجربهی قطعی به ما نشان میدهد که آدمی هر اندازه برای خود معلوماتی تهیه کند و از هر راهی آنها را گردآورد تا وقتی در خاطرش میماند که نسبت به آنها یادآوری داشته باشد و چنان چه از بررسی و تمرین آن دست برداشت، کمکم معلوماتش به دیار نیستی رهسپار خواهد شد. تحقیقات مستدل زیادی که توسط نهادهای دانشگاهی صورت گرفته نشان میدهد تشویقهایی از این دست و تمرکز صرف بر روی هوش کودک میتواند در واقع از تواناییهای او در سنین بالاتر کاسته و او را از کودکان همسن خود عقبتر نگه دارد.

در واقع همانگونه که اطفال به محض تولد قادر به نگهداری و مراقبت جسمی از خود نیستند و به همین دلیل ، در قانون حضانت اطفال به عهده والدین شان است ، از جهت روحی و روانی نیز فرزندان نیازمند مراقبت و حمایت هستند . در این مقاله قصد داریم به بررسی تربیت فرزندان در خانواده مطابق دیدگاه اسلامی بپردازیم و از بُعد حقوقی نیز آن را بررسی کنیم . و این رشته از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا اصولی ترین مفاهیم اخلاقی، شخصیتی، اجتماعی، ذهنی و عاطفی کودکان در همان دوران کودکی شکلی می گیرد و بر همان اساس کودکان ما رشد پیدا می کنند و بزرگ می شوند و در دوران نوجوانی و جوانی با مشکلاتی رو به رو می شوند که ما حتی نمی توانیم فکرش را هم بکنیم که ریشه تمام این مشکلات در کودکی فرزندان ما هستند پس اگر ما بتوانیم از کودکی روی فرزندان خود کار کنیم و کودکانی شاد و آرام و سالم را پرورش دهیم فرزندانی سالم چه از نظر جسمی و چه از لحاظ ذهنی و روانی تحویل جامعه خواهیم داد که با مشکلات کمتری مواجه می شوند و می توانند زندگی شادتر و سالم تری را تجربه کنند و در نهایت ما می توانیم جامعه سالم تری را داشته باشیم.

بنابراین همواره توصیه شده تا از تعریف و تمجید تواناییهای هوشی به صورت صرف پرهیز کرده و کودک را به تلاش، کوشش و پشتکار تشویق کنیم. دراین مقاله نیز سعی شده به صورت بسیار مختصر به مراحل تربیت و عوامل موثر بر آن بر اساس آیات روایات پرداخته شود که تاکید زیاد آن ها نیز به تربیت غیر تعمدی وپنهان (که از طریق عمل اتفاق می افتد نه از طریق حرف زدن و نصیحت کردن ) ،رعایت تناسب میان توانایی های فرد مقابل با موارد تربیتی وآموزشی ، تعامل ورابطه ی عاطی عمیق ،همکاری و تعاون ، احترام متقابل وتشویق است.

كنند، بلكه پدرى مهربان و دلسوز و پيشوايى روحانى و عالى قدر است كه حس احترام نوآموزان را بـه خـود جـلـب مـى نـمايد و با احترام متقابل و راهنمايى هاى عاقلانه و عالمانه ، آنها را به شاهراه سعادت رسانيده ، از پرتگاه سقوط و انحراف حفظ مى كند. است ، که دراین میان نقش معلم و تاثیر او از همه ی کارکنان مدرسه بیشتر است بطوری که بارها شنيده مى شود كه مى گويند: معلم كسى است كه معلم زاده شده باشد.

2) تربیت مذهبی: همه ی کودکان زمان تولد پاک ومعصومند وخوب وبد را از پدر ومادر یاد می گیرند. 3- دوره ی وزارت : که شامل هفت سال سوم زندگی بوده و والدین باید در این دوره ازآن ها مشورت گرفته وبا نظرخواهی از آن ها درکارها وسایر مسائل زندگی به آن ها ارزش قائل شده واز آن ها کمک گیرند. 2- کودکی اول : شامل سال سوم و چهارم زندگی بوده و ویژگی های مرحله ی قبل به اضافه ی تشخص طلبی در این مرحله وجود دارد. 1-طفولیت : ازتولد تا هجده ماهگی را شامل می شود ویژگی های مهم این دوره عبارتند از:رشد ذهنی و رشد عاطفی.

5- دوره ی نوجوانی(دوره ی راهنمایی) : 12تا16سالگی را شامل شده و این دوره همزمان با شروع بلوغ وانواع انحرافات می باشد بنابراین نوجوان نیازمند راهنمایی وکمک است. به عنوان یک والدین، شما وظیفه اصلاح و راهنمایی فرزندان خود را دارید. شاخصه بارز این دسته از تعریفها که بیشتر از منظر جامعهشناختی به امر تربیت نگریستهاند (گذشته از تفاوتهای اندک و نیز کاستیهایی که درباره هر یک برخواهیم شمرد)، به نوع انسان و جهان شناختی آنها برمیگردد که در تباین با انسان شناختی دینی و قرآنی است و از همین رو، در عرصههای مختلف و از جمله در حوزه تربیت به فرایندهای متفاوت انجامیده است.

دسته اى از روان شناسان معتقدند كه همه چيز آدمى معلول وراثت است . نکته ی قابل توجه این است که وراثت با همه اهمیت و نفوذی که دارد تحت تأثیر عوامل دیگر قرار می گیرد و آنچه زمینه اش وجود دارد رشد می کند و دچار شدت و ضعف یا دگرگونی و تغییر می شود. یکی دیگر از وظایف والدین در حین آغاز سن تکلیف فرزندشان، این است که برای او جشن تکلیف برگزار میکنند و معنا و فلسفه آن را برای فرزند خود بیان نمایند؛ مثلاً در مورد لزوم نماز خواندن به او بگویند: «خدا نعمتهای زیادی به ما داده که ما باید برای تشکر از او، نماز بخوانیم».

اگر به قانون شکنی ادامه داد، همچنان که بسیاری از کودکان این کار را میکنند به هر تعدادی که لازم می دانید وقفه را تکرار کنید. بوسه بر چهره و درآغوش گرفتن کودک از سوی آشنایان اگرچه در آغاز هیچ مساله ای پدید نمی آورد اما تکرار و افراط در آن ممکن است همراه با لذت جویی یا تحریک جنسی کودک باشد. بر اساس مطالعاتی که دربارهی این موضوع در دانشگاه هاروارد انجام شده است، اجازه دادن به بچهها برای ایجاد اشتباهات، ارتقاء قابلیت انعطاف پذیری و ایجاد بستر برای رشد کاردانی و حل مسئله در سوق دادن آنها به سوی موفقیت حیاتی است.

همان، ج70، ص130): دنیا سرای گذری است به سوی سرایی پایدار. اما باید اشتغال محدود اطفال با رعایت وضعیت سنّی، جسمی و روحی−روانی وی صورت گیرد و در این راستا، اصل اعتدال، اصل تسهیل، ضرری نبودن و رعایت مصلحت طفل از جمله شرایط اسلام در کانون تصمیم و اجرای تصمیمِ مربوط به اشتغال اطفال است. حجت الاسلام نصیرعابدینی، کارشناس ارشد روان شناسی یکی از جنبه های حساس تربیت کودک را تربیت جنسی و پرورش او براساس حیا و عفت عنوان می کند و می گوید: سفارش اسلام برای تربیت جنسی کودک به سه دوره مهم زندگی او یعنی دوره پیش از سن تمیز، دوران سن تمیز و دوره بلوغ و پس از آن مربوط می شود و می افزاید مهم ترین توصیه اسلام برای تربیت جنسی کودک در دوره پیش از سن تمیز پوشیده نگه داشتن عمل زناشویی از دید کودک است.

حجت الاسلام عابدینی هدف از این دستور را پیشگیری از روبه رو شدن کودک با صحنه های جنسی و پیامدهای آن مطرح می کند و می افزاید: از منظر آیات قرآنی کودکانی که به حد بلوغ نرسیده اند باید در سه وقت از والدین اجازه بخواهند؛ پیش از نماز صبح، در نیمروز هنگامی که لباس های خود را بیرون می آورند و بعد از نماز عشا. اما این روان شناس دوران سن تمیز را ـ یعنی سنی که کودک بتواند میان خوب و بد تفاوت قائل شود ـ دورانی مهم تر دانسته و دور نگه داشتن کودک ممیز از هر گونه عامل برانگیزنده جنسی همچون مشاهده ابراز احساسات شدید والدین به یکدیگر، تماشای فیلم ها و تصاویر محرک ماهواره ای، پوشیدن لباس های تنگ و بدن نما، بازی های تحریک کننده رایانه ای وخواندن نوشته های موجود در برخی کتب و مجلات یا ورود به سایت های غیرمجاز و خواندن هرزنامه ها را از جمله مهم ترین این عوامل می داند و همچنین اضافه می کند در این دوران بهتر است افراد بالغ از بوسیدن کودکان جنس مخالف بپرهیزند.

دیدگاهتان را بنویسید