مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

امام صادق (علیه السلام) از قول پدران خویش از پیامبر گرامی نقل می کند که فرمودند: کسی که ماه رمضان روزه بگیرد، شهوت خودرا حفظ کند، زبان خود را نگهدارد و از اذیت کردن مردم خودداری کند، خداوند همه گناهان او را می بخشد. امام صادق (علیه السلام) از قول پدران خویش از قول حضرت علی (علیه السلام) نقل می کند که ایشان فرمودند: در ماه رمضان زیاد استغفار و دعا کنید که دعا، بلا را از شما دفع می کند و استغفار، گناهانتان را محو می کند. ماه رمضان منشاء و مبداء و مرکز و محور خیر و برکت است و در روایات متعددی ماه مبارک نامیده شده است.

امام صادق (علیه السلام) می فرماید: هنگامی که ماه رمضان می رسید پیامبر گرامی (ص) می فرمودند: بار خدایا در ماه رمضان برای ما برکت بده و ما را به روزه و نماز آن یاری نما و کارهای ما را در این ماه قبول فرما. پیامبر گرامی (ص) در توصیف ماه رمضان چنین فرموده اند: شهر رمضان شهر الله عز و جل و هو شهر البرکه ماه رمضان ماه خدا و ماه برکت است. امیرالمومنین علی بن ابی طالب (علیه السلام) می فرماید: هنگامی که هلال ماه رمضان را دیدی بگو: اللهم انی اسئلک خیر هذا الشهر و طهوره.

امام چهارم حضرت علی بن الحسین (علیه السلام) در صحیفه سجادیه در دعای خویش هنگام رسیدن ماه رمضان، این ماه را شهر الطهور نامیده اند، راغب اصفهانی در توضیح این کلمه در مفردات می نویسد: طهارت دو قسم است طهارت جسم و طهارت روح و کلمه طهور بر وزن فعول در لغت یا مصدر است همچون وضوء و وقود و یا اسم است: اما غیر مصدر همچون فطور که اسم است برای آنچه با آن افطار می شود و یا صفت است همچون رسول و طهور آنگونه که اصحاب شافعی گفته اند از نظر لفظ به معنای مطهر نیست زیرا فعول از افعل و فعل بنا نمی شود فقط از فعل بنا می شود ولی طاهر دو قسم است یکی آنکه طهارت از خودش تجاوز نمی کند.

در بیانیه گام دوم انقلاب معنویت و اخلاق از کلیدواژه های اصلی مقام معظم رهبری در تمدن سازی نوین اسلامی و حرکت به سوی ظهور هستند، انتخاب همسر و ازدواج با رویکردهای مهدوی و منتظرانه چقدر به تامین این دو عنصر در سبک زندگی زوجین کمک می کند؟ 2- حكمت عملي يا فلسفه اخلاق با مباحث مربوط به ارزشها و مفهوم «بايستي» سروكار دارد و از چنين مسائلي گفتگو ميكند: خير اعلي چيست؟ کریستوفر همیلتن در مجموعه جستارهای کتاب فلسفه زندگی: تأملاتی در باب حیات، معنا و اخلاق نه به زبانی آکادمیک و صرفا قابل فهم برای آنها که به طور تخصصی در زمینه فلسفه مطالعه میکنند، بلکه به زبانی که مخاطبان عادی علاقهمند به مقولات فلسفی راحت با آن ارتباط برقرار کنند از از این مقولهها سخن گفته است.

اینجانب ضمن آگاهی از گفت و گوهای تخصصی در این باره چون خود را کارشناس این موضوع نمیدانم اظهار نظری نمیکنم. برای آگاهی از ابعاد گسترش این حرص و ولع ر.ک: جلال رفیع، یادداشتها و رهآوردهای سفر نیویورک، در بهشت شدّاد آمریکای متمدن، آمریکای متوحش. گسترش دامنه فحشا، و افزايش فرزندان نامشروع، از دردناك ترين پيامدهاي بي حجابي و آزادي هاي بي حد و حصر جنسي است كه در جوامع غربي و ساير جوامع مشابه كاملاً مشهود است. علوم، مفاهيم خاصي را مفروض ميگيرند كه خود اين مفاهيم را به وسيله روشهاي معمول در خود اين علوم نميتوان مورد تحقيق و بررسي قرار داد و بنابراين مفاهيم ياد شده در حوزه فلسفه قرار ميگيرند.

قبل از همه بگم که این صحبت ها، برداشت های من از آیات قرآن در مورد روزه داری و حاصل اندیشه های من به این موضوعه و اصلا قصد ندارم که چیزی رو به کسی اثبات کنم! فردا، روز اول ماه مبارک رمضانه و من قصد دارم در این مطلب با شما در مورد فلسفه روزه و علل روزه داری صحبت کنم. در امتداد فرمایش جناب آقای موسوی عرض میکنم که اتفاقاً یکی از مسائل و خلأهایی که الان ما به صورت جدی میبینیم، مقدمهی پایاننامهنویسی است، یعنی مرحلهی اول و گام اولی است که پژوهشگر میخواهد بیاید و وارد این فضا شود.

این طرزِ تفكرِ همه حكمای مسلمان است، چه به آن تصریح كرده باشند و چه نكرده باشند. امیرمؤمنان علی(ع) چه زیبا می فرماید: با پشت کردن به خودپنداری و نفس عصیانگر خود، به نفس حقیقی خود رویآور. ما گفتیم کور از خدا چه میخواهد یک چشم! مضمون بیت حافظ که یک پدیده واقعی روان آدمی را بازگو میکند، میگوید: حیات انسانی از حیث حساسیت و ظرافت به جایی میرسد که حتی نمیتواند نسیم موجود غیرمادی مانند فرشته را تحمل کند. عبدالرحمان بن بشیر از قول امام علی بن الحسین زین العابدین (علیه السلام) نقل می کند که آن حضرت در ارتباط با ماه رمضان فرمودند: هذا شهر المغفره ماه رمضان ماه مغفرت است.

ماه رمضان ماه درگذشتن از لذت های زودگذر است، که مؤمن اصلاً آن ها را لذت خود نمیداند، بلکه خوراک و بنزین و لوازم مرکب خویش مینگرد. کجا کسی که خودش گرسنه است، می تونه به گرسنگان کمک کنه؟ برای واضح شدن این پنج قسم نیاز به توضیحات مفصلی است، لذا تنها به نام بردن اکتفا میکنیم. آری، ماه رمضان فرصتی است تا با روزه و عبادت، هوای نفس کنترل شود و طغیان غرایز و کشش های جسمانی، مهار شود و از جسم برای نفس و روح خوشه برچینیم نه آن که در سحر و افطار هم چندان بخوریم و بیاشامیم که گویا در فرصت ماه رمضان نیز از روح و نفس خود نیز برای ارضای هواهای نفس و شهوت خوراک بهره برداری میکنیم.

پیامبر گرامی اسلام فرموده اند خدای متعال در سراسر ماه رمضان می گوید: آیا استغفار کننده ای هست تا گناه او آمرزیده شود و به مغفرت برسد؟ در روایت دیگری پیامبر گرامی فرموده اند: کسی که در ماه رمضان آمرزیده نشود در کدام ماه آمرزیده می شود؟ ماه رمضان ماه پاک شدن و ماه پاکیزگی است. امیدوارم که مطالعه این مطلب به باز تر شدن ذهنتون و درک بهتر فلسفه روزه کمک کنه. در جای دیگر فرموده اند: این ماه رمضان ماه مبارکی است، روزه در آن را خداوند واجب گردانید، درهای بهشت در این ماه باز و دستهای شیاطین بسته است.

باز امام سجاد (علیه السلام) در دعای وداع با ماه رمضان می فرمایند: درود بر تو ای همسایه ای که دلها (بر اثر عبادت و بندگی) در آن نرم و فروتن گردید و گناهان (بر اثر آمرزش و عفو خدای متعال) در آن کم شد. ماه رمضان ماه تصفیه بر نفس و پاک کردن و برطرف نمودن عیوب و دور کردن خود از گناهان است. نکته مهم و اساسی آن است که در ماه مبارک رمضان، به نیازمندی خود متوجه شویم و با تمام وجود به خداوند بینیاز روکنیم و با این توجه مدام به مقصود، برای قرب به خداوند برنامه ریزی کنیم.

تا به حال دربارهی قلمرو فلسفهی تحلیلی بحثهای فراوانی انجام شده و اختلافات فراوانی دربارهی آن وجود دارد. توجه و اهتمام و به واجبات و پرهیز از گناهان که در زبان دین «تقوا» نامیده میشود، هدف از روزه داری است؛ بنابراین اگر کسی پس از ماه مبارک رمضان دریافت که به این مرحله از خودسازی نرسیده که واجبات را به آسانی انجام دهد و به راحتی از گناه درگذرد، معلوم میشود از ماه رمضان به خوبی استفاده نکرده است.

آيا داوريهاي ما درباره آنچه كه بايد انجام داد، عيني است يا ذهني (ملاكهاي داوري ما عيني و خارجي است يا شخصي و ذهني)؟ همچنین گفته شده اولین فرامین اخلاقی مدون که انسان را مورد خطاب قرار داد فرامین دهگانه خداوند در سفر پیدایش و سفر تثنیه و نیز احکام دینی و اخلاقی یهود در سفر لاویان بود؛ که این نیز جای تأمل است با توجه به آنچه گفته شد از ضرورت وجود پیامبران از آغاز زمان زندگانی بشر و وجود پیامبران قبل از موسی بدون شک ده فرمان اولین فرمان اخلاقی خداوند نمیباشد چرا که در زمان نوح نیز خط موجود بودهاست.

افلاطون انسان ها را زاده زمين مى داند و معتقد است هر آنچه لازم بوده به انسان داده شود، توسط زمين اعطا شده است. از نظر محمدتقی جعفری، انسان برای اینکه معنای زندگی خود را درک کند، باید از موقعیت و جایگاه خودش در عالم آگاه شود و بداند که قانون الهی، انسان را چگونه مطرح می­کند. ولی متاسفانه آنطور که باید و شاید اصول بندگی را درک نکرده و این ماه مبارک را نشناختیم. به تعبیری هم خود ماه پاک است و هم طهارت از آن به انسانها سرایت می کند و آنها را پاک می کند.

مثل طهارت لباس که طاهر غیر مطهر است و دیگری طهارتی است که طهارت از خودش تعدی می کند و خدای متعال به همین اساس آب را طهور نامیده است که پاک و پاک کننده است. خلق دائم است. به همین جهت است که ملاصدرا آیاتی را در قرآن کلام خدا پیدا می کند که دلالت بر این معنی دارند. به شکل معمول، فلسفه بیشتر در مورد «تفکر» است تا «اقدام»، چرا که اغلب سوالاتی که برای یافتن پاسخ های آن ها تلاش می کند، ماهیتی انتزاعی دارند.

دیدگاهتان را بنویسید