نگاهی به تاریخ نجوم در دوران تمدن اسلامی – خبرگزاری مهر

حضار ايستاده از دکتر طريان که به علت کهولت سن با ويلچير به سالن آورده شده بود استقبال کردند. ستارگان در فضا حرکت میکنند ، ولی به علت فاصله زیاد از زمین ظاهرا ثابت به نظر میرسند. اکبر ایرانی (زیرنظر)، علیرضا مختارپور (زیرنظر)، ولی قیطرانی (به اهتمام)نشر: اهل قلمکتاب التفهیم، نوشته ی بیرونی از زیباترین و مفید ترین کتب برای کسانی است که علاقه دارند آشنایی با نجوم دوره ی اسلامی را آغاز کنند. یکی از مجموعه کتابهایی که برای نوجوانان نوشته این مجموعه است که برای نوجوانان ایرانی به فارسی ترجمه و باز پرداخته شده است و با نام نگاهی به تاریخ علم انتشار می یابد.

دانشجویان سالهای ابتدایی رشته های فیزیک، دانش اموزان علاقه مند به شرکت در المپیاد نجوم، و علاقه مندان به اخترفیزیک با پایه ریاضی و فیزیک در سطح سالهای آخر دبیرستان می توانند از این کتاب به عنوان یک مرجع مناسب استفاده کنند. منظور از این سطح متوسط، سالهای آخر دوره کارشناسی است. در آخر به کسانی که 65 تا 78درصد نمرهی سه نفر اول را بهدست آوردهاند مدال برنز تقدیم میکنند. در پایان دورهی تابستانه از آنها امتحانهای تئوری و عملی (برخلاف مراحل اول و دوم، در مرحله سوم آزمون عملی رصد سهم عمده ای در نتایج و تعیین رنگ مدال دانشآموزان دارد) گرفته خواهد شد و با توجه به نتایج به دست آمده به ۱۰ نفر اول مدال طلا و مابقی مدال نقره و برنز اهدا میشود.

اما چند نکته را باید در نظر گرفت؛ اول اینکه منجمان مسلمان برای اصلاح کردن و اشاعۀ نظریۀ نجومی بطلمیوسی تلاش گسترده ای انجام دادند. ترم اول از مهرماه شروع میشود و بهمن تمام میشود. یکی از مهمترین منابع برای آشنایی با نجوم و مفاهیم اصلی آن به زبانی ساده است. نویسنده: آیزاک آسیموفناشر: انتشارات فاطمیدر کتاب نور خورشید درباره منشاء نور خورشید مواد موجود در خورشید و واکنشهای که سبب ایجاد نور خورشید می شود با زبانی ساده و گیرا سخن می گوید.آیزاک دانشمند آمریکایی در بیان شگفتیها علم برای کودکان و نوجوانان استاد است علم را به خوبی فهمیده است و تاریخ و پیشرفتهای آن را می داند .

استیون هاوکینگ، دانشمندی که در صندلی چرخدار می نشیند و نه می تواند حرکت کنـد و نه سخن بگویـد، به عنـوان استاد لوکازین دانشگاه کمبریج ( مقامی کـه قبلاً بـه اسحـاق نیوتـن و بعدها به پی. سال نو در ایران باستان با گذر خورشید از نقطه اعتدال بهاری آغاز می شد. در صفحات آینده توضیح بیشتری در باره این اصطلاحات داده خواهد شد . البته این کتاب از کیفیت خوبی در ترجمه برخوردار نیست. در ایران پیش از ورود آریایی ها، نقوش باقی مانده روی سفالینه های دوران پیش از تاریخ ایران توجه مردم این سرزمین را به ستاره ها به خوبی نشان می دهد.

علم هیئت از شاخه های مختلفی تشکیل می شد و موضوع اصلی آن مطالعه ساختار اجرام سماوی بود. در کیهان شناسی شما انبساط جهان و توصیف درست از آن را خواهید آموخت و میآموزید که کمیت های رصدی مثل روشنایی ستاره و قطر زاویهای آن چگونه تحت تاثیر انبساط جهان متفاوت دیده خواهند شد. کتابی در مورد کیهانشناسی و سیاهچاله هاکتاب « تاریخچه زمان» پرخواننده ترین کتابی است که تاکنون درباره کیهان شناسی نوشته شده است. درباره سطح دانش نجوم درایران باستان چندان اطلاعی در دسترس نیست. در بسیاری از تپه های باستانی ایران، نشانه هایی از دانش اخترشناسی ایرانیان پیش از هزاره یکم قبل از میلاد به دست آمده است.

در اوستا، به ویژه در یشت ها، اطلاعات بسیاری ارائه شده که نشان می دهد ستاره شناسان آریایی با ستاره ها و طلوع و غروب آنها آشنا بوده اند. زیجهای بسیاری در دوران اسلامی نوشته شدهاند که آخرین آنها در قرن 18 میلادی و در هند تهیه شده است. اندازه گیری فاصله ستارگان : به دلیلی دوری و فاصله بسیار زیاد ستارگان ، اندازه گیری فاصله آنها به روش مستقیم یعنی حرکت به سوی آنها ، ممکن نیست . سرعت : تغییر مکان ستارگان و حرکتشان به دلیل فاصله بسیار زاید و دوری از زمین چندان آشکار نیست . اما در فاصله چند هزار سال شکل صورت های فلکی تغییر میکند.

کج بودن محور در حرکت انتقالی باعث میشود تا محل طلوع و غروب خورشید در روزهای سال تغییر کند . طول این روزها نسبت به روزهایی که خورشید از نقطه های بالاتری در افق طلوع و غروب میکند بلند تر است . هر چقدر زاویه تابش عمود تر باشد زمین انرزی بیشتر و هر چقدر مایل تر باشد انرژی کمتر دریافت میکند. از آنجا که در بیشتر موارد می توانیم کره زمین را مانند یک کره کامل فرض نماییم, برای تعیین موقعیت یک نقطه روی کره زمین, از دو عددِ عرض و طول جغرافیایی استفاده می کنیم.

نشانه های نجومی در تپه های تاریخی ایران( مانند تپه گیان نهاوند، تپه حصار دامغان و …) را می توان بر روی برخی تکه سفالینه ها و تراشه های ابزار های سنگی به دست آمده از آنها مشاهده کرد. انجمن نجوم ایران از هرگونه نظر، پیشنهاد و انتقاد استقبال کرده و همواره از ایده های نو حمایت می کند. کمیته ملی توسعه نجوم به مسئولیت دکتر شهرام عباسی، ساماندهی فعالیت های آماتوری کشور را در قالب استاندارد های جهانی مشخص شده از سوی International Astronomical Union (IAU) را برعهده داشته و شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران در قالب زیرگروهی از کمیته ملی توسعه به مسئولیت دکتر میرترابی، بدلیل تعامل بیشتر ایشان با جامعه نجوم آماتوری ایران، به فعالیت خود ادامه می دهد تا سازمان یافته تر از قبل و با رویکردی ملی به تمامی منجمان آماتور سراسر کشور خدمت رسانی کند.

از تمامی کسانی که مایل به فعالیت در شاخه آماتوری می باشند دعوت می شود تا علاقمندی خود را به دفتر انجمن اطلاع دهند. بسیار از اندازه گیری های نجومی روی این کره فرضی انجام می شود. روی این کره فقط 2/0 میلیمتر خواهد بود. این دوایر ، دایره صغیره Small Circle هستند که فصل مشترک سطح کره ، با صفحه ای که ازجایی غیر مرکز کره میباشند. در اين مراسم پيام اسقف اعظم سيبوه سرکيسيان خليفه ارامنه تهران قرائت شد و ديگر حضار از جمله اسقف بابگن چاريان خليفه ارامنه اصفهان، گريگور آراکليان سفير ارمنستان در ايران ، خانم شهرتاش مدير امور اجتماعي مرکز امور زنان و خانواده رياست جمهوري اسلامي ايران، دکتر حسن غفوري فرد عضو هيئت رئيسه مجلس شوراي اسلامي، مهندس گورگ وارطان نماينده ارامنه تهران و شمال در مجلس شوراي اسلامي، دکتر سيد حجت الله حسيني عضو هيئت رئيسه و مشاور عالي رتبه انجمن نجوم ايران و دکتر منيژه رهبر از اساتيد دانشگاه تهران به ايراد سخن پرداختند.

در اين مراسم اسقف بابکن چاريان خليفه ارامنه اصفهان، گريگور آراکليان سفير جمهوري ارمنستان در جمهوري اسلامي ايران و اعضاي سفارت ارمنستان، خانم شهرتاش مدير امور اجتماعي مرکز امور زنان و خانواده رياست جمهوري اسلامي ايران، نمايندگان ارامنه در مجلس شوراي اسلامي، دکتر حسن غفوري فرد عضو هيئت رئيسه مجلس شوراي اسلامي، رياست مجمع نمايندگان خليفه گري ارامنه تهران، اساتيد دانشگاه، ميهمانان دولتي، نمايندگان سه خليفه گري ارامنه ايران، نمايندگان موسسه “آليک” حضور داشتند. دکتر آلينوش طريان ستاره درخشان عرصه نجوم ايران، اولين زن فيزيکدان در ايران و دارنده عنوان مادر ستاره نجوم ايران نود ساله شد.

مراسم بزرگداشت با نواي سرود جمهوري اسلامي ايران و دعاي کليسايي آغاز شد. گريگور آراکليان سفير ارمنستان در جمهوري اسلامي ايران. مردمان مصر و بین النهرین در دوران باستان به دلایل مختلفی به این دانش روی آوردند. نجوم دینامیکی یکی از منابع المپیاد نجوم است.نجوم دینامیکی یکی از محبوبترین کتابهای نجومی رایج در میان علاثهمندان فارسی زبان زیباییهای آسمان شب است.این كتاب به گونهای طراحی شده است كه برای دانشجویان علوم انسانی و عموم خوانندگان ِعلاقمند نیز مفید و بازنمای شكوه و عظمت عالمی باشد كه در آن زندگی میكنیم.برای مطالعه این متن پیش نیاز علم خاصی ضروری نیست. در واقع رصدخانه ها به عنوان یکی از مراکز علمی در تمدن اسلامی به شمار می رفتند که علاوه بر تبادل نظرات علمی، در آنها آموزش نجوم و ریاضیات نیز صورت می گرفت.

دیدگاهتان را بنویسید