کوروش در اواخر دهه ۵۳۰ ق

آل زیار یا زیاریان ، خاندان کوچک در مناطق گیلان بودند که به تدریج حکومت تمام ایران را در دست گرفتند . در این بخش از فرهنگ و هنر نمناک سعی کرده ایم تا مروری بر حکومت ها از ابتدا تا پس از اسلام در ایران داشته و پادشاهان هر دوره را معرفی کنیم. او پس از سال های متوالی زندگانی دشوار و تحمل جفاها، تصمیم گرفت که از مکه به مدینه هجرت نماید. بنابراین هرسال ۱۲ ماه دارد و پنج روز در پایان سال اضافه میماند. آخرین گاهنبار «همسپثمیدیه» نام دارد و در آخرین روز سال، زمان آفرینش انسان است.ایرانیان در زمان باستان این روزها را جشن میگرفتند و همزمان با شادی و پایکوبی به نیازمندان رسیدگی میکردند.

روایتهای دیگری نیز بر به صد رسیدن تعداد فرزندان نخستین آدم در این روز وجود دارد.بنا بر روایت دیگر از تاریخ جشن سده تا زمان برداشت غلات، ۱۰۰ روز طول میکشیده است و به همین دلیل در این تاریخ جشن سده را برگزار میکردند. تهماسب اول، اسماعیل دوم، محمد خدابنده، شاه عباس، شاه عباس دوم، شاه سلیمان و شاه سلطان حسین از دیگر امرای حکومت صفویان بود. مسلمانان شیعه پسرعموی حضرت محمد (ص)، حضرت علی (ع) و پسران او را به عنوان جانشینان وی به جای خلیفه ها پیروی می کردند.

افغان ها با پیروزی بر صفویان برای مدتی حکومت کردند . از پادشاهان نامی اشکانی که خاطره شکست رومیان به سرداری کراسوس از ایرانیان به سرداری سورنا در زمان او اتفاق افتاد که موجب افتخار تمام ایرانیان می باشد؛ چرا که سپاه ایران در این نبرد ۱۰ هزار نفر و سپاه روم ۵۰ هزار نفر بود و ایرانیان توسط تیراندازهای ماهر خود تمام سپاه روم را نابود کردند . بر بالای پیشانی (پایین عمامه) فلزی پهن منقوش و برجسته چون نواری موهای جلوی سر را پوشانده و با وضع مطلوبی به عقب سر برده است.در جای دیگر آمده است: «چادر زنان اشکانی به رنگهای شاد و ارغوانی و یا سفید بوده است.

از طرف دیگر امشاسپند سپندارمذ، الهه باروری و زایش در زمین نیز هست و به همین سبب این روز را روز زن در زمان ایران باستان میدانستند.از آداب این روز پوشیدن لباسهای فاخر و زیبا توسط زنان و بر تخت نشستن و فرمانروایی بانوان در منزل بوده است. بنابر نظر این دسته از تاریخشناسان، سده در زبان اوستایی معنی برآمدن خورشید و طلوع کردن میدهد و چون در گذشته، فصل سرما به دو بخش چله بزرگ و چله کوچک تقسیم میشد، روز دهم بهمن را پایان چله بزرگ میدانند؛ زمانی که زمین رو به گرم شدن و زایش خواهد رفت.

مهمترین نشانه جشن سده، آتش است و زرتشتیان آتش را به نشانه قدرت و عظمت اهورامزدا برپا و همگی در جمع کردن هیزم برای روشن کردن آتش، مشارکت میکنند. سیاوش برای پاک شدن از گناه و اثبات بی گناهی خود از آتش عبور کرد و به سلامت گذشتن او از آتش گواهی بر پاکی او شد.با بررسی منابع مختلف، پژوهشگران قدمت جشن چهارشنبه سوری را حتی به دورههای پیش از زرتشت نسبت میدهند، اما شیوه برگزاری آن به شکلی متفاوت از زمان حال حاضر بوده است و همین اختلافها باعث به وجود آمدن شبهه در قدمت جشن چهارشنبه سوری میشود.از رسوم متداول در جشن چهارشنبه سوری، سر زدن به بزرگترها و روشن کردن آتش بر بام خانهها بوده است که امروزه جای خود را به آدابی دیگر داده است.

از طرف دیگر از ۱۰ بهمن تا اول بهار نیز ۵۰ روز و ۵۰ شب باقی مانده است که روی هم ۱۰۰ میشوند.منبع عکس: سایت cafesour.ir، عکاس نامشخص در زمان باستان، ایرانیان دو ماه دی و بهمن را زمان قدرتمندی اهریمن میدانستند و برای به سلامت گذشتن از این دو ماه، دعا و نیایش میکردند و چون روز دهم بهمن ماه را روز کشف آتش میدانستند، جشن سده را بهمنظور چیرگی آتش بر اهریمن برگزار میکردند. منبع عکس: سایت fararu.com، عکاس نامشخصجشن سده از مهمترین جشنهای زرتشتیان جهان است که در تاریخ دهم بهمن ماه، یا روزآبان از ماه بهمن برگزار میشود.

در زمانهای گذشته نوروز به دو بخش نوروز کوچک و نوروز بزرگ تقسیم میشد و روز اول فروردین ماه، نوروز کوچک نام داشت. در حدود ۳۰۰ سال طول کشید تا این تقویم بهشکل نهایی خود در بیاید و از زمان پادشاهی داریوش به بعد، استفاده از تقویم ایرانی-دینی مزدیسنا در ایران رواج پیدا کرد.در گاه شمار زرتشتی ایران باستان، نام ماهها به نام ایزدان زرتشتی بود. هفت سین سفره نوروز شامل سبزه، سمنو، سرکه، سیر، سماق، سنجد و سیب است؛ البته در منابع مختلف از سکه نیز بهعنوان یکی از اجزای این سفره یاد میشود.از دیگر آیین برگزاری نوروز میتوان به کاشت دانهها برای سبز شدن در آغاز سال نو، مراسم آب پاشی، آواز خواندن میرها، عیدی دادن و عیدی گرفتن و دید و بازدید از آشنایان، اشاره کرد.

در منتهیالیه شرقی این منطقه دو کویر نمکی بزرگ، دشت کویر و دشت لوت، قرار گرفته و در غرب، رشته کوههای سر به فلک کشیده و ناهموار زاگرس به طور اریب در امتداد فلات از شمال غربی تا جنوب غربی کشیده شده است؛ در غرب این کوهها که قلههای آن غالبا پوشیده از برف است، فلات به تندی به سوی دشتهای هموار آبرفتی دره رودهای دجله و فرات سرازیر میشود و این منطقهای است که از دیرباز به آن بینالنهرین میگفتند. جشن سده در گذشته بههمراه جشنهای یلدا و نوروز از مهمترین مراسم در ایران باستان بوده است؛ گرچه امروزه این مراسم را با گستردگی قدیم برگزار نمیکنند، اما برای زرتشتیان در همه نفاط جهان، این جشن اهمیت خود را حفظ کرده است.جشن سده را با نام جشن آتش یا جشن زمستان نیز میشناسند.

در ادامه میتوانید نظر خود را درباره مراسم و جشنهای اصیل ایرانی از زمان باستان تاکنون، با ما و دیگر کاربران کجارو در میان بگذارید. آتش در میان ایرانیان باستان عنصری پاککننده بود و در جشنهای آتش برای از بین بردن ناپاکیها از این عنصر استفاده میشد. امروزه نیز آیین روز سیزدهم فروردین برگزار میشود و سبزه نوروز را در این روز با نیت برای خوشبختی در سال پیش رو گره میزنند.

از حدود سال ۳۱۰۰ تا ۲۰۰۰ ق. نبونید پادشاه بابل ارتش خود را بسیج کرد تا به رویارویی با مهاجمان بپردازد، اما او و سربازانش یارای مقابله با نیروهای رزمنده ایرانی را نداشتند. در این جشن مردان برای بانوان خود هدیه تدارک میدیدند و آنان را گرامی میداشتند.اسفند یا سپندارمذ به معنی فروتنی و پاکی و یکی از امشاسپندان اهورامزدا است. عکاس و منبع عکس: حمیده شفیعیها، خبرگزاری تسنیمجشن شب یلدا از دیگر جشنهای باستانی ایران است که در طول سالیان دراز قدمت خود را حفظ کرده است و امروزه نیز همچنان باشکوه برگزار میشود. منبع عکس: همشهری آنلاین، عکاس نامشخصچهارشنبه سوری نیز از دیگر جشنهای آتش در ایران بوده است که امروزه نیز برگزار میشود.

منبع عکس: سایت melikala.comجشن نوروز از زمان ایران باستان تاکنون از مهمترین جشنهای ایران زمین به شمار میرفته است. سفره شب یلدا از پربارترین سفرههای سنتی ایرانی به شمار میرود که در آن از آجیل و خشکبار گرفته تا انواع میوههای رنگارنگ و شیرینیهای سنتی به چشم میخورند، اما در گذشته تنها هفت نوع آجیل و هفت میوه در سفره شب یلدا میگذاشتند.منبع عکس: سایت ایران نیهوندر شب یلدا اعضای خانواده تا پاسی از شب به شب نشینی و گپ زدن مشغول میشوند. آیین نکوداشت بانوان ایرانی در جشن سپندارمذگان، عکاس و منبع عکس: فیروزه منوچهری، سایت امرداد«سپندارمذ» روز پنجم از ماه اسفند و زمان برگزاری جشن سپندارمزگان یا اسفندگان بود.

خرداد روز در میان ایرانیان باستان به آناهیتا، الهه آب منسوب بود.جشن نوروز در ترکمنستان، منبع عکس: خبرگزاری صدا و سیما، عکاس نامشخصاز مهمترین آداب نوروز از گذشتههای دور تا به امروز، بر پایی سفرههای رنگین بود که در گذشته هفت شین نام داشت و به مرور زمان به هفت سین تبدیل شد. در میان این جشنها، اردیبهشتگان، شهریورگان و آذرگان که از جشنهای ماهانه در ایران باستان بودند نیز قرار میگیرند که در قسمتهای قبل به معرفی آنها پرداختیم.

در میان جشن های ایران باستان، جشنهای نوروز و شب یلدا جایگاه ویژهای دارند که همچنان در خانوادههای ایرانی باشکوه فراوان برگزار میشوند. آریائیان میترا (ایزد بانوی خورشید) ، اشی ( ایزد بانوی باروری و ازدواج)، ورثرغنه (ایزد حمله و پیروزی) ، مزدا (خدای بزرگ ایرانیان متمدن و اسکان یافته در ناحیه های شرقی و غربی )، و ایزدان و ایزدبانوهای بسیاری را می پرستیدند. در این روز تواضع، بردباری و محبت اهورامزدا را ستایش و زن را بهعنوان نشانهای از این صفتهای ایزد نکوداشت میکردند. بزرگان زرتشتی در این جشن فضای مناسب برای استقبال مردم از جشن سده را ایجاد میکردند.

بنابراین، ایرانیان باستان پایان چله بزرگ در این روز را با برگزاری مراسم سده جشن میگرفتند و با برپایی آتش، گرم شدن زمین و نزدیک شدن بهار را نوید میدادند.طبق نظریهای دیگر، از زمانهای کهن تا به امروز، عدد ۴۰ برای ایرانیان مقدس بوده و جشن یلدا نیز از مهمترین جشنها و مراسم ایرانیان به شمار میرفته است. وی در دل حجاج راه یافت و از خاصان او شد و به راذان فرخ گفت: من به حجاج نزدیک شدهام و از دور ساختن تو از مقامت برای دسترسی خودم به آن، در امان نیستم؛ زیرا تو برمن ریاست داری.

او همچنین برای ارتش ایران باستان لباس متحدالشکلی در نظر گرفت که عبارت بود از یک بالاپوش چرمی آستینبلند که تا زانوی سرباز میرسید و دو کمربند با یک قلاب گرد بر روی آن بسته میشد؛ و نیز شلوارهای چرمی و کفشهای بندداری که نوک برگشتهای داشتند. ایرانیان اعتقاد داشتند که در این شب میترا بر اهریمن پیروز میشود و پس از آن سیاهی و تاریکی بهسمت نابودی میرود و به همین دلیل روزها بلندتر و شبها کوتاهتر میشوند.جشن یلدا امروزه نیز در نقاط مختلفی از جهان برگزار میشود و آداب مربوط به آن هم متداول هستند. بنابراین تقارن زمان برگزاری جشن سده با چهل روز پس از شب یلدا، توجه بعضی از مورخان را جلب میکند.

دیدگاهتان را بنویسید